S2601060:진시황37년.xml: 두 판 사이의 차이
편집 요약 없음 |
편집 요약 없음 |
||
| (같은 사용자의 중간 판 3개는 보이지 않습니다) | |||
| 1번째 줄: | 1번째 줄: | ||
== 진 시황제 37년 기사 비교 == | == 진 시황제 37년 기사 비교 == | ||
프롬프트: 다음은 《사기》, 《자치통감》, 《통감절요》의 진나라 시황제 37년에 대한 기록입니다. | 프롬프트: 다음은 《사기》, 《자치통감》, 《통감절요》의 진나라 시황제 37년에 대한 기록입니다. 《자치통감》은 《사기》에서, 《통감절요》는 《자치통감》에서 해당 부분을 절록(節錄)했는데, 어떤 부분을 어떻게 절록했는지 비교해 보고자 합니다. | ||
1. | |||
2. 위의 박스와 별개로 《자치통감》과 《통감절요》의 내용을 | 1. 《자치통감》과 《사기》의 내용을 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《사기》 〈진시황본기〉의 글자가 동일한 부분은 파란색으로 표시하고, 《사기》 〈몽념열전〉의 동일한 부분은 보라색으로 표시하며, 《사기》 〈이사열전〉의 동일한 부분은 하늘색으로 표시해주세요. 겹치는 부분이 있다면 일치도가 높은 쪽을 표시해 주세요. | ||
2. 위의 박스와 별개로 《자치통감》과 《통감절요》의 내용을 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분은 주황색으로 표시해 주세요. | |||
3. 이때 이체자와 대표자 관계의 글자는 초록색으로 구분하여 표시하고, 표점의 차이는 표시하지 마세요. 그리고 출력은 위키백과 문법에 맞게 해주세요. | 3. 이때 이체자와 대표자 관계의 글자는 초록색으로 구분하여 표시하고, 표점의 차이는 표시하지 마세요. 그리고 출력은 위키백과 문법에 맞게 해주세요. | ||
== 1. 《資治通鑑》과 《史記》(〈秦始皇本紀〉·〈蒙恬列傳〉·〈李斯列傳〉) 비교 == | |||
< | |||
<span style="color: | ;범례 | ||
<span style="color: | * <span style="color:blue">파란색</span> : 《史記》〈秦始皇本紀〉와 동일한 부분 | ||
<span style=" | * <span style="color:purple">보라색</span> : 《史記》〈蒙恬列傳〉과 동일한 부분 | ||
<span style="color: | * <span style="color:deepskyblue">하늘색</span> : 《史記》〈李斯列傳〉과 동일한 부분 | ||
* <span style="color:green">초록색</span> : 이체자(異體字)·대표자 관계로 표기만 다른 글자 | |||
</ | * (겹치는 경우 일치 분량이 더 많은 쪽의 색으로 표시) | ||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《資治通鑑》 진시황 37년조 | |||
|- | |||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | 冬,<span style="color:blue">十月</span>,<span style="color:blue">癸丑</span>,<span style="color:blue">始皇出</span><span style="color:green">遊</span>;<span style="color:blue">左丞相斯從</span>,<span style="color:blue">右丞相去疾守</span>。<span style="color:purple">始皇二十</span>餘子,<span style="color:blue">少子胡亥</span>最<span style="color:blue">愛</span>,<span style="color:blue">請從</span>;<span style="color:blue">上許之</span>。<span style="color:blue">十一月</span>,<span style="color:blue">行至雲夢</span>,<span style="color:blue">望祀虞舜於九疑山</span>。<span style="color:blue">浮江下</span>,<span style="color:blue">觀</span><span style="color:green">藉</span><span style="color:blue">柯</span>,<span style="color:blue">渡海渚</span>,<span style="color:blue">過丹陽</span>,<span style="color:blue">至錢唐</span>,<span style="color:blue">臨浙江</span>。<span style="color:blue">水波惡</span>,<span style="color:blue">乃西百二十里</span>,<span style="color:blue">從</span><span style="color:green">陿</span><span style="color:blue">中渡</span>。<span style="color:blue">上會稽</span>,<span style="color:blue">祭大禹</span>,<span style="color:blue">望于南海</span>;<span style="color:blue">立石頌德</span>。<span style="color:blue">還</span>,<span style="color:blue">過吳</span>,<span style="color:blue">從江乘渡</span>。<span style="color:green">並</span><span style="color:blue">海上</span>,<span style="color:blue">北至</span><span style="color:green">琅</span><span style="color:blue">邪</span>、<span style="color:blue">之罘</span>。<span style="color:blue">見巨魚</span>,<span style="color:blue">射殺</span>之。<span style="color:blue">遂</span><span style="color:green">並</span><span style="color:blue">海西</span>,<span style="color:blue">至平原津而病</span>。<span style="color:blue">始皇惡言死</span>,<span style="color:green">羣</span><span style="color:blue">臣莫敢言死事</span>。<span style="color:blue">病益甚</span>,<span style="color:blue">乃</span>令中車府令行符<span style="color:blue">璽</span>事趙高爲<span style="color:blue">書賜扶蘇曰</span>:<span style="color:blue">與喪</span>,<span style="color:blue">會咸陽而葬</span>。<span style="color:blue">書已封</span>,<span style="color:blue">在趙高所</span>,<span style="color:blue">未</span>付<span style="color:blue">使者</span>。秋,<span style="color:blue">七月</span>,<span style="color:blue">丙寅</span>,<span style="color:blue">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:blue">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:blue">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:blue">乃祕之不發喪</span>,<span style="color:blue">棺載轀涼車中</span>,<span style="color:blue">故幸宦者</span><span style="color:green">驂</span><span style="color:blue">乘</span>。<span style="color:blue">所至</span>,<span style="color:blue">上食</span>、<span style="color:blue">百官奏事如故</span>,<span style="color:blue">宦者輒從車中可其奏事</span>。<span style="color:blue">獨胡亥</span>、<span style="color:blue">趙高及幸宦者五六人知</span>之。初,始皇<span style="color:purple">尊寵蒙氏</span>,<span style="color:purple">信任之</span>。<span style="color:purple">蒙恬任外</span>將,蒙<span style="color:purple">毅常</span>居中參<span style="color:purple">謀</span>議,<span style="color:purple">名爲忠信</span>,<span style="color:purple">故雖諸將相莫敢與之爭</span>。<span style="color:purple">趙高者</span>,<span style="color:purple">生</span>而<span style="color:purple">隱宮</span>;始皇<span style="color:purple">聞</span>其<span style="color:green">強</span><span style="color:purple">力</span>,<span style="color:purple">通於獄法</span>,<span style="color:purple">舉以爲中車府令</span>,使敎<span style="color:blue">胡亥</span><span style="color:purple">決獄</span>;<span style="color:blue">胡亥幸之</span>。趙<span style="color:purple">高有罪</span>,始皇使<span style="color:purple">蒙毅治之</span>;<span style="color:purple">毅當高</span>法應<span style="color:purple">死</span>。始皇<span style="color:purple">以高</span>敏<span style="color:purple">於事</span>,<span style="color:purple">赦之</span>,<span style="color:purple">復其官</span>。<span style="color:purple">趙高</span>旣<span style="color:purple">雅得幸於胡亥</span>,<span style="color:purple">又怨蒙</span>氏,<span style="color:blue">乃</span>說<span style="color:purple">胡亥</span>,請詐以始皇命誅扶蘇而<span style="color:purple">立胡亥爲太子</span>。<span style="color:blue">胡亥</span>然其計。趙<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:<span style="color:deepskyblue">不與丞相謀</span>,<span style="color:deepskyblue">恐事不能成</span>。<span style="color:deepskyblue">乃</span>見<span style="color:deepskyblue">丞相斯曰</span>:<span style="color:deepskyblue">上賜長子書及符璽</span>,<span style="color:deepskyblue">皆在胡亥所</span>。<span style="color:deepskyblue">定太子</span>,<span style="color:deepskyblue">在君侯與高之口耳</span>。<span style="color:deepskyblue">事將何如</span>?<span style="color:deepskyblue">斯曰</span>:<span style="color:deepskyblue">安得亡國之言</span>!<span style="color:deepskyblue">此非人臣所當議也</span>!<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:<span style="color:deepskyblue">君侯</span>材<span style="color:deepskyblue">能</span>、謀慮、<span style="color:deepskyblue">功高</span>、<span style="color:deepskyblue">無怨</span>、<span style="color:deepskyblue">長子信之</span>,此五<span style="color:blue">者</span>皆<span style="color:deepskyblue">孰與蒙恬</span>?<span style="color:deepskyblue">斯曰</span>:<span style="color:deepskyblue">不及也</span>。<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:然則<span style="color:deepskyblue">長子</span><span style="color:green">卽</span><span style="color:deepskyblue">位</span>,<span style="color:deepskyblue">必用蒙恬爲丞相</span>,<span style="color:deepskyblue">君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣</span>!<span style="color:deepskyblue">胡亥慈仁篤厚</span>,<span style="color:deepskyblue">可以爲嗣</span>。願<span style="color:deepskyblue">君</span>審<span style="color:deepskyblue">計而定之</span>!<span style="color:deepskyblue">丞相斯</span>以爲然,<span style="color:deepskyblue">乃相與謀</span>,<span style="color:deepskyblue">詐爲受始皇詔</span>,<span style="color:blue">立胡亥爲太子</span>;<span style="color:blue">更爲書賜扶蘇</span>,<span style="color:blue">數以</span><span style="color:deepskyblue">不能</span>闢地立功,<span style="color:deepskyblue">士卒多</span><span style="color:green">耗</span>,<span style="color:deepskyblue">數上書</span>,<span style="color:deepskyblue">直言誹謗</span>,日夜怨望<span style="color:deepskyblue">不得罷歸爲太子</span>;<span style="color:deepskyblue">將軍恬不</span>矯<span style="color:deepskyblue">正</span>,<span style="color:deepskyblue">知其謀</span>;皆<span style="color:deepskyblue">賜死</span>,<span style="color:deepskyblue">以兵屬裨將王離</span>。<span style="color:deepskyblue">扶蘇發書</span>,<span style="color:deepskyblue">泣</span>,<span style="color:deepskyblue">入內舍</span>,<span style="color:deepskyblue">欲自殺</span>。<span style="color:deepskyblue">蒙恬曰</span>:<span style="color:deepskyblue">陛下居外</span>,<span style="color:deepskyblue">未立太子</span>;<span style="color:deepskyblue">使臣將三十萬</span><span style="color:green">衆</span><span style="color:deepskyblue">守邊</span>,<span style="color:deepskyblue">公子爲監</span>,<span style="color:deepskyblue">此天下重任也</span>。<span style="color:deepskyblue">今一使者來</span>,<span style="color:green">卽</span><span style="color:deepskyblue">自殺</span>,<span style="color:deepskyblue">安知其非詐</span>!<span style="color:deepskyblue">復請而後死</span>,<span style="color:deepskyblue">未暮也</span>。<span style="color:deepskyblue">使者數趣之</span>。<span style="color:deepskyblue">扶蘇謂蒙恬曰</span>:<span style="color:deepskyblue">父賜子死</span>,<span style="color:deepskyblue">尚安復請</span>!<span style="color:green">卽</span><span style="color:deepskyblue">自殺</span>。<span style="color:deepskyblue">蒙恬不肯死</span>,<span style="color:deepskyblue">使者</span><span style="color:purple">以</span><span style="color:deepskyblue">屬吏</span>,<span style="color:green">繫</span>諸<span style="color:deepskyblue">陽周</span>;<span style="color:purple">更置李斯舍人爲護軍</span>,<span style="color:purple">還報</span>。<span style="color:purple">胡亥已聞扶蘇死</span>,卽<span style="color:purple">欲釋蒙恬</span>。會<span style="color:purple">蒙毅</span>爲始皇出禱山川,<span style="color:purple">還至</span>。<span style="color:purple">趙高</span>言於<span style="color:purple">胡亥曰</span>:<span style="color:purple">先帝欲舉賢立太子久矣</span>,<span style="color:purple">而毅諫</span>以爲<span style="color:purple">不可</span>;<span style="color:purple">不若誅之</span>!乃<span style="color:green">繫</span>諸代。<span style="color:blue">遂從井陘抵九原</span>。<span style="color:blue">會暑</span>,<span style="color:blue">轀車臭</span>,<span style="color:blue">乃詔從官令車載一石鮑魚以亂</span>之。<span style="color:blue">從直道至咸陽</span>,<span style="color:blue">發喪</span>。<span style="color:blue">太子胡亥襲位</span>。<span style="color:blue">九月</span>,<span style="color:blue">葬始皇</span><span style="color:purple">於</span><span style="color:green">驪</span><span style="color:blue">山</span>,<span style="color:blue">下</span>錮<span style="color:blue">三泉</span>;<span style="color:blue">奇器珍怪</span>,<span style="color:blue">徙藏滿之</span>。<span style="color:blue">令匠作機弩</span>,<span style="color:blue">有穿近者輒射之</span>。<span style="color:blue">以水銀爲百川</span>、<span style="color:blue">江河</span>、<span style="color:blue">大海</span>,<span style="color:blue">機相灌輸</span>。<span style="color:blue">上具天文</span>,<span style="color:blue">下具地理</span>。<span style="color:blue">後宮</span>無<span style="color:blue">子者</span>,<span style="color:blue">皆令從死</span>。<span style="color:blue">葬</span><span style="color:green">旣</span><span style="color:blue">已下</span>,<span style="color:blue">或言工匠爲機</span>藏,<span style="color:blue">皆知之</span>,藏<span style="color:blue">重</span><span style="color:green">卽</span><span style="color:blue">泄</span>。<span style="color:blue">大事盡</span>,<span style="color:blue">閉</span>之墓中。 | |||
|} | |||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《史記》〈秦始皇本紀〉 | |||
三十七年<span style="color: | |- | ||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | 三十七年<span style="color:blue">十月癸丑</span>,<span style="color:blue">始皇出</span><span style="color:green">游</span>。<span style="color:blue">左丞相斯從</span>,<span style="color:blue">右丞相去疾守</span>。<span style="color:blue">少子胡亥愛</span>慕<span style="color:blue">請從</span>,<span style="color:blue">上許之</span>。<span style="color:blue">十一月</span>,<span style="color:blue">行至雲夢</span>,<span style="color:blue">望祀虞舜於九疑山</span>。<span style="color:blue">浮江下</span>,<span style="color:blue">觀</span><span style="color:green">籍</span><span style="color:blue">柯</span>,<span style="color:blue">渡海渚</span>。<span style="color:blue">過丹陽</span>,<span style="color:blue">至錢唐</span>。<span style="color:blue">臨浙江</span>,<span style="color:blue">水波惡</span>,<span style="color:blue">乃西百二十里從</span><span style="color:green">狹</span><span style="color:blue">中渡</span>。<span style="color:blue">上會稽</span>,<span style="color:blue">祭大禹</span>,<span style="color:blue">望于南海</span>,而<span style="color:blue">立石</span>刻<span style="color:blue">頌</span>秦<span style="color:blue">德</span>。其文曰:皇帝休烈,平一宇內,德惠修長。三十有七年,親巡天下,周覽遠方。從臣誦烈,請刻此石,光垂休銘。<span style="color:blue">還過吳</span>,<span style="color:blue">從江乘渡</span>。<span style="color:green">并</span><span style="color:blue">海上</span>,<span style="color:blue">北至</span><span style="color:green">瑯</span><span style="color:blue">邪</span>。方士徐市等入海求神藥,數歲不得,費多,恐譴,乃詐曰:蓬萊藥可得,然常爲大鮫魚所苦,故不得至,願請善射與俱,見則以連弩射之。始皇夢與海神戰,如人狀。問占夢,博士曰:水神不可見,以大魚蛟龍爲候。今上禱祠備謹,而有此惡神,當除去,而善神可致。乃令入海者齎捕巨魚具,而自以連弩候大魚出射之。自瑯邪北至榮成山,弗見。至<span style="color:blue">之罘</span>,<span style="color:blue">見巨魚</span>,<span style="color:blue">射殺</span>一魚。<span style="color:blue">遂</span><span style="color:green">并</span><span style="color:blue">海西</span>。<span style="color:blue">至平原津而病</span>。<span style="color:blue">始皇惡言死</span>,<span style="color:green">群</span><span style="color:blue">臣莫敢言死事</span>。上<span style="color:blue">病益甚</span>,<span style="color:blue">乃</span>爲<span style="color:blue">璽書賜</span>公子<span style="color:blue">扶蘇曰</span>:<span style="color:blue">與喪會咸陽而葬</span>。<span style="color:blue">書已封</span>,<span style="color:blue">在</span>中車府令<span style="color:blue">趙高</span>行符璽事<span style="color:blue">所</span>,<span style="color:blue">未</span>授<span style="color:blue">使者</span>。<span style="color:blue">七月丙寅</span>,<span style="color:blue">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:blue">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:blue">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:blue">乃祕之</span>,<span style="color:blue">不發喪</span>。<span style="color:blue">棺載轀涼車中</span>,<span style="color:blue">故幸宦者</span><span style="color:green">參</span><span style="color:blue">乘</span>,<span style="color:blue">所至上食</span>。<span style="color:blue">百官奏事如故</span>,<span style="color:blue">宦者輒從</span>轀涼<span style="color:blue">車中可其奏事</span>。<span style="color:blue">獨</span>子<span style="color:blue">胡亥</span>、<span style="color:blue">趙高及</span>所<span style="color:blue">幸宦者五六人知</span>上死。趙高故嘗教<span style="color:blue">胡亥</span>書及獄律令法事,<span style="color:blue">胡亥</span>私<span style="color:blue">幸之</span>。高<span style="color:blue">乃</span>與公子<span style="color:blue">胡亥</span>、丞相斯陰謀破去始皇所封書賜公子扶蘇<span style="color:blue">者</span>,而更詐爲丞相斯受始皇遺詔沙丘,<span style="color:blue">立</span>子<span style="color:blue">胡亥爲太子</span>。<span style="color:blue">更爲書賜</span>公子<span style="color:blue">扶蘇</span>、蒙恬,<span style="color:blue">數以</span>罪,其賜死。語具在李斯傳中。行,<span style="color:blue">遂從井陘抵九原</span>。<span style="color:blue">會暑</span>,上<span style="color:blue">轀車臭</span>,<span style="color:blue">乃詔從官令車載一石鮑魚</span>,<span style="color:blue">以亂</span>其臭。行<span style="color:blue">從直道至咸陽</span>,<span style="color:blue">發喪</span>。<span style="color:blue">太子胡亥襲位</span>,爲二世皇帝。<span style="color:blue">九月</span>,<span style="color:blue">葬始皇</span><span style="color:green">酈</span><span style="color:blue">山</span>。始皇初即位,穿治酈山,及并天<span style="color:blue">下</span>,天下徒送詣七十餘萬人,穿<span style="color:blue">三泉</span>,下銅而致槨,宮觀百官<span style="color:blue">奇器珍怪徙藏滿之</span>。<span style="color:blue">令匠作機弩</span>矢,<span style="color:blue">有</span>所<span style="color:blue">穿近者輒射之</span>。<span style="color:blue">以水銀爲百川江河大海</span>,<span style="color:blue">機相灌輸</span>,<span style="color:blue">上具天文</span>,<span style="color:blue">下具地理</span>。以人魚膏爲燭,度不滅者久之。二世曰:先帝<span style="color:blue">後宮</span>非有<span style="color:blue">子者</span>,出焉不宜。<span style="color:blue">皆令從死</span>,死者甚眾。<span style="color:blue">葬</span><span style="color:green">既</span><span style="color:blue">已下</span>,<span style="color:blue">或言工匠爲機</span>,臧<span style="color:blue">皆知之</span>,臧<span style="color:blue">重</span><span style="color:green">即</span><span style="color:blue">泄</span>。<span style="color:blue">大事</span>畢,已臧,閉中羨,下外羨門,<span style="color:blue">盡閉</span>工匠臧者,無復出者。樹草木以象山。 | |||
<span style="color: | |} | ||
<span style="color: | |||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《史記》〈蒙恬列傳〉 | |||
|- | |||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | 蒙恬者,其先齊人也。恬大父蒙驁,自齊事秦昭王,官至上卿。秦莊襄王元年,蒙驁爲秦將,伐韓,取成皋、滎陽,作置三川郡。二年,蒙驁攻趙,取三十七城。始皇三年,蒙驁攻韓,取十三城。五年,蒙驁攻魏,取二十城,作置東郡。始皇七年,蒙驁卒。驁子曰武,武子曰恬。恬嘗書獄典文學。<span style="color:purple">始皇二十</span>三年,蒙武爲秦裨將軍,與王翦攻楚,大破之,殺項燕。二十四年,蒙武攻楚,虜楚王。蒙恬弟毅。始皇二十六年,蒙恬因家世得爲秦將,攻齊,大破之,拜爲內史。秦已并天下,乃使蒙恬將三十萬眾北逐戎狄,收河南。筑長城,因地形,用制險塞,起臨洮,至遼東,延袤萬餘里。於是渡河,據陽山,逶蛇而北。暴師於外十餘年,居上郡。是時蒙恬威振匈奴。始皇甚<span style="color:purple">尊寵蒙氏</span>,<span style="color:purple">信任</span>賢<span style="color:purple">之</span>。而親近<span style="color:purple">蒙</span>毅,位至上卿,出則參乘,入則御前。<span style="color:purple">恬任外</span>事而<span style="color:purple">毅常</span>爲內<span style="color:purple">謀</span>,<span style="color:purple">名爲忠信</span>,<span style="color:purple">故雖諸將相莫敢與之爭</span>焉。<span style="color:purple">趙高者</span>,諸趙疏遠屬也。趙高昆弟數人,皆<span style="color:purple">生隱宮</span>,其母被刑僇,世世卑賤。秦王<span style="color:purple">聞</span>高<span style="color:green">彊</span><span style="color:purple">力</span>,<span style="color:purple">通於獄法</span>,<span style="color:purple">舉以爲中車府令</span>。高既私事公子胡亥,喻之<span style="color:purple">決獄</span>。<span style="color:purple">高有</span>大<span style="color:purple">罪</span>,秦王令<span style="color:purple">蒙毅</span>法<span style="color:purple">治之</span>。<span style="color:purple">毅</span>不敢阿法,<span style="color:purple">當高</span>罪<span style="color:purple">死</span>,除其宦籍。帝<span style="color:purple">以高</span>之敦<span style="color:purple">於事</span>也,<span style="color:purple">赦之</span>,<span style="color:purple">復其官</span>爵。始皇欲游天下,道九原,直抵甘泉,乃使蒙恬通道,自九原抵甘泉,塹山堙谷,千八百里。道未就。始皇三十七年冬,行出游會稽,并海上,北走瑯邪。道病,使蒙毅還禱山川,未反。始皇至沙丘崩,祕之,群臣莫知。是時丞相李斯、公子胡亥、中車府令<span style="color:purple">趙高</span>常從。高<span style="color:purple">雅得幸於胡亥</span>,欲立之,<span style="color:purple">又怨蒙</span>毅法治之而不爲己也。因有賊心,乃與丞相李斯、公子<span style="color:purple">胡亥</span>陰謀,<span style="color:purple">立胡亥爲太子</span>。太子已立,遣使者<span style="color:purple">以</span>罪賜公子扶蘇、蒙恬死。扶蘇已死,蒙恬疑而復請之。使者以蒙恬屬吏,<span style="color:purple">更置</span>。胡亥以<span style="color:purple">李斯舍人爲護軍</span>。使者<span style="color:purple">還報</span>,<span style="color:purple">胡亥已聞扶蘇死</span>,即<span style="color:purple">欲釋蒙恬</span>。趙高恐<span style="color:purple">蒙</span>氏復貴而用事,怨之。<span style="color:purple">毅還至</span>,<span style="color:purple">趙高</span>因爲<span style="color:purple">胡亥</span>忠計,欲以滅蒙氏,乃言<span style="color:purple">曰</span>:臣聞<span style="color:purple">先帝欲舉賢立太子久矣</span>,<span style="color:purple">而毅諫</span>曰<span style="color:purple">不可</span>。若知賢而俞弗立,則是不忠而惑主也。以臣愚意,<span style="color:purple">不若誅之</span>。胡亥聽而<span style="color:green">系</span>蒙毅<span style="color:purple">於</span>代。 | |||
<span style="color: | |} | ||
<span style="color: | |||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《史記》〈李斯列傳〉 | |||
|- | |||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | 胡亥既然高之言,<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:<span style="color:deepskyblue">不與丞相謀</span>,<span style="color:deepskyblue">恐事不能成</span>,臣請爲子與丞相謀之。高<span style="color:deepskyblue">乃</span>謂<span style="color:deepskyblue">丞相斯曰</span>:<span style="color:deepskyblue">上</span>崩,賜長子書,與喪會咸陽而立爲嗣。書未行,今上崩,未有知者也。所<span style="color:deepskyblue">賜長子書及符璽皆在胡亥所</span>,<span style="color:deepskyblue">定太子在君侯與高之口耳</span>。<span style="color:deepskyblue">事將何如</span>?<span style="color:deepskyblue">斯曰</span>:<span style="color:deepskyblue">安得亡國之言</span>!<span style="color:deepskyblue">此非人臣所當議也</span>!<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:<span style="color:deepskyblue">君侯</span>自料<span style="color:deepskyblue">能</span>孰與蒙恬?<span style="color:deepskyblue">功高</span>孰與蒙恬?謀遠不失孰與蒙恬?<span style="color:deepskyblue">無怨</span>於天下孰與蒙恬?<span style="color:deepskyblue">長子</span>舊而<span style="color:deepskyblue">信之孰與蒙恬</span>?<span style="color:deepskyblue">斯曰</span>:此五者皆<span style="color:deepskyblue">不及</span>蒙恬,而君責之何深<span style="color:deepskyblue">也</span>?<span style="color:deepskyblue">高曰</span>:高固內官之廝役也,幸得以刀筆之文進入秦宮,管事二十餘年,未嘗見秦免罷丞相功臣有封及二世者也,卒皆以誅亡。皇帝二十餘子,皆君之所知。<span style="color:deepskyblue">長子</span>剛毅而武勇,信人而奮士,<span style="color:green">即</span><span style="color:deepskyblue">位必用蒙恬爲丞相</span>,<span style="color:deepskyblue">君侯終不懷通侯之印歸</span>於<span style="color:deepskyblue">鄉里</span>,<span style="color:deepskyblue">明矣</span>。高受詔教習<span style="color:deepskyblue">胡亥</span>,使學以法事數年矣,未嘗見過失。<span style="color:deepskyblue">慈仁篤厚</span>,輕財重士,辯於心而詘於口,盡禮敬士,秦之諸子未有及此者,<span style="color:deepskyblue">可以爲嗣</span>。<span style="color:deepskyblue">君計而定之</span>。斯曰:君其反位!斯奉主之詔,聽天之命,何慮之可定也?高曰:安可危也,危可安也。安危不定,何以貴聖?斯曰:斯,上蔡閭巷布衣也,上幸擢爲丞相,封爲通侯,子孫皆至尊位重祿者,故將以存亡安危屬臣也。豈可負哉!夫忠臣不避死而庶幾,孝子不勤勞而見危,人臣各守其職而已矣。君其勿復言,將令斯得罪。高曰:蓋聞聖人遷徙無常,就變而從時,見末而知本,觀指而睹歸。物固有之,安得常法哉!方今天下之權命懸於胡亥,高能得志焉。且夫從外制中謂之惑,從下制上謂之賊。故秋霜降者草花落,水搖動者萬物作,此必然之效也。君何見之晚?斯曰:吾聞晉易太子,三世不安;齊桓兄弟爭位,身死爲戮;紂殺親戚,不聽諫者,國爲丘墟,遂危社稷:三者逆天,宗廟不血食。斯其猶人哉,安足爲謀!高曰:上下合同,可以長久;中外若一,事無表裏。君聽臣之計,即長有封侯,世世稱孤,必有喬松之壽,孔、墨之智。今釋此而不從,禍及子孫,足以爲寒心。善者因禍爲福,君何處焉?斯乃仰天而嘆,垂淚太息曰:嗟乎!獨遭亂世,既以不能死,安託命哉!於是斯乃聽高。高乃報胡亥曰:臣請奉太子之明命以報丞相,<span style="color:deepskyblue">丞相斯</span>敢不奉令!於是<span style="color:deepskyblue">乃相與謀</span>,<span style="color:deepskyblue">詐爲受始皇詔</span>丞相,立子胡亥爲太子。更爲書賜長子扶蘇曰:朕巡天下,禱祠名山諸神以延壽命。今扶蘇與將軍蒙恬將師數十萬以屯邊,十有餘年矣,<span style="color:deepskyblue">不能</span>進而前,<span style="color:deepskyblue">士卒多</span><span style="color:green">秏</span>,無尺寸之功,乃反<span style="color:deepskyblue">數上書直言誹謗</span>我所爲,以<span style="color:deepskyblue">不得罷歸爲太子</span>,日夜怨望。扶蘇爲人子不孝,其賜劍以自裁!<span style="color:deepskyblue">將軍恬</span>與扶蘇居外,<span style="color:deepskyblue">不</span>匡<span style="color:deepskyblue">正</span>,宜<span style="color:deepskyblue">知其謀</span>。爲人臣不忠,其<span style="color:deepskyblue">賜死</span>,<span style="color:deepskyblue">以兵屬裨將王離</span>。封其書以皇帝璽,遣胡亥客奉書賜<span style="color:deepskyblue">扶蘇</span>於上郡。使者至,<span style="color:deepskyblue">發書</span>,扶蘇<span style="color:deepskyblue">泣</span>,<span style="color:deepskyblue">入內舍</span>,<span style="color:deepskyblue">欲自殺</span>。<span style="color:deepskyblue">蒙恬</span>止扶蘇<span style="color:deepskyblue">曰</span>:<span style="color:deepskyblue">陛下居外</span>,<span style="color:deepskyblue">未立太子</span>,<span style="color:deepskyblue">使臣將三十萬</span><span style="color:green">眾</span><span style="color:deepskyblue">守邊</span>,<span style="color:deepskyblue">公子爲監</span>,<span style="color:deepskyblue">此天下重任也</span>。<span style="color:deepskyblue">今一使者來</span>,<span style="color:green">即</span><span style="color:deepskyblue">自殺</span>,<span style="color:deepskyblue">安知其非詐</span>?請復請,<span style="color:deepskyblue">復請而後死</span>,<span style="color:deepskyblue">未暮也</span>。<span style="color:deepskyblue">使者數趣之</span>。<span style="color:deepskyblue">扶蘇</span>爲人仁,<span style="color:deepskyblue">謂蒙恬曰</span>:<span style="color:deepskyblue">父</span>而<span style="color:deepskyblue">賜子死</span>,<span style="color:deepskyblue">尚安復請</span>!<span style="color:green">即</span><span style="color:deepskyblue">自殺</span>。<span style="color:deepskyblue">蒙恬不肯死</span>,<span style="color:deepskyblue">使者</span>即以<span style="color:deepskyblue">屬吏</span>,<span style="color:green">系</span>於<span style="color:deepskyblue">陽周</span>。使者還報,胡亥、斯、高大喜。至咸陽,發喪,太子立爲二世皇帝。以趙高爲郎中令,常侍中用事。 | |||
|} | |||
== | == 2. 《資治通鑑》과 《通鑑節要》 비교 == | ||
;범례 | |||
* <span style="color:orange">주황색</span> : 두 책의 글자가 동일한 부분 | |||
<span style="color: | * <span style="color:green">초록색</span> : 이체자·대표자 관계로 표기만 다른 글자 | ||
<span style="color: | |||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《資治通鑑》 진시황 37년조 | |||
<span style="color: | |- | ||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | <span style="color:orange">冬</span>,<span style="color:orange">十月</span>,癸丑,<span style="color:orange">始皇出遊</span>;<span style="color:orange">左丞相斯從</span>,右丞相去疾守。始皇二十餘子,<span style="color:orange">少子胡亥最愛</span>,<span style="color:orange">請從</span>;<span style="color:orange">上許之</span>。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海<span style="color:orange">西</span>,<span style="color:orange">至平原津而病</span>。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:與喪,會咸陽而葬。書已封,在趙高所,未付使者。<span style="color:orange">秋</span>,<span style="color:orange">七月</span>,<span style="color:orange">丙寅</span>,<span style="color:orange">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:orange">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:orange">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:orange">乃</span><span style="color:green">祕</span><span style="color:orange">之不發喪</span>,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。<span style="color:orange">獨胡亥</span>、<span style="color:orange">趙高及幸宦者五六人知之</span>。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。<span style="color:orange">趙高</span>者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,<span style="color:orange">乃</span>說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:不<span style="color:orange">與丞相</span>謀,恐事不能成。乃見丞相<span style="color:orange">斯</span>曰:上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?斯曰:安得亡國之言!此非人臣所當議也!高曰:君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?斯曰:不及也。高曰:然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!丞相斯以爲然,乃相與<span style="color:orange">謀</span>,<span style="color:orange">詐爲受始皇詔</span>,<span style="color:orange">立胡亥爲太子</span>;<span style="color:orange">更爲書賜扶蘇</span>,<span style="color:orange">數以不能闢地立功</span>,士卒多耗,數<span style="color:orange">上書</span>,直言<span style="color:orange">誹謗</span>,日夜怨望不得罷歸爲太子;<span style="color:orange">將軍恬不矯正</span>,<span style="color:orange">知其謀</span>;<span style="color:orange">皆賜死</span>,以兵屬裨將王離。<span style="color:orange">扶蘇</span>發書,泣,入內舍,欲<span style="color:orange">自殺</span>。蒙恬曰:陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:父賜子死,尚安復請!卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。<span style="color:orange">胡亥</span>已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道<span style="color:orange">至咸陽</span>,<span style="color:orange">發喪</span>。太子胡亥<span style="color:orange">襲位</span>。<span style="color:orange">九月</span>,<span style="color:orange">葬始皇於驪山</span>,<span style="color:orange">下</span>錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。 | |||
|} | |||
{| class="wikitable" style="width:100%;" | |||
|+ 《通鑑節要》 진시황 37년조 | |||
<span style="color: | |- | ||
| style="text-align:left; line-height:2.0;" | <span style="color:orange">冬十月</span>, <span style="color:orange">始皇出遊</span>, <span style="color:orange">左丞相斯從</span>。<span style="color:orange">少子胡亥最愛</span>, <span style="color:orange">請從</span>, <span style="color:orange">上許之</span>。<span style="color:orange">西至平原津而病</span>。<span style="color:orange">秋七月丙寅</span>, <span style="color:orange">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:orange">丞相斯爲上崩在外</span>, <span style="color:orange">恐諸公子及天下有變</span>, <span style="color:orange">乃</span><span style="color:green">秘</span><span style="color:orange">之</span>, <span style="color:orange">不發喪</span>, <span style="color:orange">獨胡亥</span>、<span style="color:orange">趙高及幸宦者五六人知之</span>。<span style="color:orange">趙高乃與丞相斯謀</span>, <span style="color:orange">詐爲受始皇詔</span>, <span style="color:orange">立胡亥爲太子</span>。<span style="color:orange">更爲書賜扶蘇</span>, <span style="color:orange">數以不能闢地立功</span>, <span style="color:orange">上書誹謗</span>; <span style="color:orange">將軍恬不矯正</span>, <span style="color:orange">知其謀</span>, <span style="color:orange">皆賜死</span>。<span style="color:orange">扶蘇自殺</span>。<span style="color:orange">胡亥至咸陽</span>, <span style="color:orange">發喪</span>, <span style="color:orange">襲位</span>。<span style="color:orange">九月</span>, <span style="color:orange">葬始皇於驪山下</span>。 | |||
|} | |||
2026년 7월 9일 (목) 06:09 기준 최신판
진 시황제 37년 기사 비교
프롬프트: 다음은 《사기》, 《자치통감》, 《통감절요》의 진나라 시황제 37년에 대한 기록입니다. 《자치통감》은 《사기》에서, 《통감절요》는 《자치통감》에서 해당 부분을 절록(節錄)했는데, 어떤 부분을 어떻게 절록했는지 비교해 보고자 합니다.
1. 《자치통감》과 《사기》의 내용을 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《사기》 〈진시황본기〉의 글자가 동일한 부분은 파란색으로 표시하고, 《사기》 〈몽념열전〉의 동일한 부분은 보라색으로 표시하며, 《사기》 〈이사열전〉의 동일한 부분은 하늘색으로 표시해주세요. 겹치는 부분이 있다면 일치도가 높은 쪽을 표시해 주세요.
2. 위의 박스와 별개로 《자치통감》과 《통감절요》의 내용을 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분은 주황색으로 표시해 주세요.
3. 이때 이체자와 대표자 관계의 글자는 초록색으로 구분하여 표시하고, 표점의 차이는 표시하지 마세요. 그리고 출력은 위키백과 문법에 맞게 해주세요.
1. 《資治通鑑》과 《史記》(〈秦始皇本紀〉·〈蒙恬列傳〉·〈李斯列傳〉) 비교
- 범례
- 파란색 : 《史記》〈秦始皇本紀〉와 동일한 부분
- 보라색 : 《史記》〈蒙恬列傳〉과 동일한 부분
- 하늘색 : 《史記》〈李斯列傳〉과 동일한 부분
- 초록색 : 이체자(異體字)·대표자 관계로 표기만 다른 글자
- (겹치는 경우 일치 분량이 더 많은 쪽의 색으로 표시)
| 冬,十月,癸丑,始皇出遊;左丞相斯從,右丞相去疾守。始皇二十餘子,少子胡亥最愛,請從;上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海西,至平原津而病。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:與喪,會咸陽而葬。書已封,在趙高所,未付使者。秋,七月,丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之不發喪,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。趙高者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,乃說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:不與丞相謀,恐事不能成。乃見丞相斯曰:上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?斯曰:安得亡國之言!此非人臣所當議也!高曰:君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?斯曰:不及也。高曰:然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!丞相斯以爲然,乃相與謀,詐爲受始皇詔,立胡亥爲太子;更爲書賜扶蘇,數以不能闢地立功,士卒多耗,數上書,直言誹謗,日夜怨望不得罷歸爲太子;將軍恬不矯正,知其謀;皆賜死,以兵屬裨將王離。扶蘇發書,泣,入內舍,欲自殺。蒙恬曰:陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:父賜子死,尚安復請!卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。胡亥已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位。九月,葬始皇於驪山,下錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。 |
| 三十七年十月癸丑,始皇出游。左丞相斯從,右丞相去疾守。少子胡亥愛慕請從,上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀籍柯,渡海渚。過丹陽,至錢唐。臨浙江,水波惡,乃西百二十里從狹中渡。上會稽,祭大禹,望于南海,而立石刻頌秦德。其文曰:皇帝休烈,平一宇內,德惠修長。三十有七年,親巡天下,周覽遠方。從臣誦烈,請刻此石,光垂休銘。還過吳,從江乘渡。并海上,北至瑯邪。方士徐市等入海求神藥,數歲不得,費多,恐譴,乃詐曰:蓬萊藥可得,然常爲大鮫魚所苦,故不得至,願請善射與俱,見則以連弩射之。始皇夢與海神戰,如人狀。問占夢,博士曰:水神不可見,以大魚蛟龍爲候。今上禱祠備謹,而有此惡神,當除去,而善神可致。乃令入海者齎捕巨魚具,而自以連弩候大魚出射之。自瑯邪北至榮成山,弗見。至之罘,見巨魚,射殺一魚。遂并海西。至平原津而病。始皇惡言死,群臣莫敢言死事。上病益甚,乃爲璽書賜公子扶蘇曰:與喪會咸陽而葬。書已封,在中車府令趙高行符璽事所,未授使者。七月丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之,不發喪。棺載轀涼車中,故幸宦者參乘,所至上食。百官奏事如故,宦者輒從轀涼車中可其奏事。獨子胡亥、趙高及所幸宦者五六人知上死。趙高故嘗教胡亥書及獄律令法事,胡亥私幸之。高乃與公子胡亥、丞相斯陰謀破去始皇所封書賜公子扶蘇者,而更詐爲丞相斯受始皇遺詔沙丘,立子胡亥爲太子。更爲書賜公子扶蘇、蒙恬,數以罪,其賜死。語具在李斯傳中。行,遂從井陘抵九原。會暑,上轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚,以亂其臭。行從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位,爲二世皇帝。九月,葬始皇酈山。始皇初即位,穿治酈山,及并天下,天下徒送詣七十餘萬人,穿三泉,下銅而致槨,宮觀百官奇器珍怪徙藏滿之。令匠作機弩矢,有所穿近者輒射之。以水銀爲百川江河大海,機相灌輸,上具天文,下具地理。以人魚膏爲燭,度不滅者久之。二世曰:先帝後宮非有子者,出焉不宜。皆令從死,死者甚眾。葬既已下,或言工匠爲機,臧皆知之,臧重即泄。大事畢,已臧,閉中羨,下外羨門,盡閉工匠臧者,無復出者。樹草木以象山。 |
| 蒙恬者,其先齊人也。恬大父蒙驁,自齊事秦昭王,官至上卿。秦莊襄王元年,蒙驁爲秦將,伐韓,取成皋、滎陽,作置三川郡。二年,蒙驁攻趙,取三十七城。始皇三年,蒙驁攻韓,取十三城。五年,蒙驁攻魏,取二十城,作置東郡。始皇七年,蒙驁卒。驁子曰武,武子曰恬。恬嘗書獄典文學。始皇二十三年,蒙武爲秦裨將軍,與王翦攻楚,大破之,殺項燕。二十四年,蒙武攻楚,虜楚王。蒙恬弟毅。始皇二十六年,蒙恬因家世得爲秦將,攻齊,大破之,拜爲內史。秦已并天下,乃使蒙恬將三十萬眾北逐戎狄,收河南。筑長城,因地形,用制險塞,起臨洮,至遼東,延袤萬餘里。於是渡河,據陽山,逶蛇而北。暴師於外十餘年,居上郡。是時蒙恬威振匈奴。始皇甚尊寵蒙氏,信任賢之。而親近蒙毅,位至上卿,出則參乘,入則御前。恬任外事而毅常爲內謀,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭焉。趙高者,諸趙疏遠屬也。趙高昆弟數人,皆生隱宮,其母被刑僇,世世卑賤。秦王聞高彊力,通於獄法,舉以爲中車府令。高既私事公子胡亥,喻之決獄。高有大罪,秦王令蒙毅法治之。毅不敢阿法,當高罪死,除其宦籍。帝以高之敦於事也,赦之,復其官爵。始皇欲游天下,道九原,直抵甘泉,乃使蒙恬通道,自九原抵甘泉,塹山堙谷,千八百里。道未就。始皇三十七年冬,行出游會稽,并海上,北走瑯邪。道病,使蒙毅還禱山川,未反。始皇至沙丘崩,祕之,群臣莫知。是時丞相李斯、公子胡亥、中車府令趙高常從。高雅得幸於胡亥,欲立之,又怨蒙毅法治之而不爲己也。因有賊心,乃與丞相李斯、公子胡亥陰謀,立胡亥爲太子。太子已立,遣使者以罪賜公子扶蘇、蒙恬死。扶蘇已死,蒙恬疑而復請之。使者以蒙恬屬吏,更置。胡亥以李斯舍人爲護軍。使者還報,胡亥已聞扶蘇死,即欲釋蒙恬。趙高恐蒙氏復貴而用事,怨之。毅還至,趙高因爲胡亥忠計,欲以滅蒙氏,乃言曰:臣聞先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫曰不可。若知賢而俞弗立,則是不忠而惑主也。以臣愚意,不若誅之。胡亥聽而系蒙毅於代。 |
| 胡亥既然高之言,高曰:不與丞相謀,恐事不能成,臣請爲子與丞相謀之。高乃謂丞相斯曰:上崩,賜長子書,與喪會咸陽而立爲嗣。書未行,今上崩,未有知者也。所賜長子書及符璽皆在胡亥所,定太子在君侯與高之口耳。事將何如?斯曰:安得亡國之言!此非人臣所當議也!高曰:君侯自料能孰與蒙恬?功高孰與蒙恬?謀遠不失孰與蒙恬?無怨於天下孰與蒙恬?長子舊而信之孰與蒙恬?斯曰:此五者皆不及蒙恬,而君責之何深也?高曰:高固內官之廝役也,幸得以刀筆之文進入秦宮,管事二十餘年,未嘗見秦免罷丞相功臣有封及二世者也,卒皆以誅亡。皇帝二十餘子,皆君之所知。長子剛毅而武勇,信人而奮士,即位必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸於鄉里,明矣。高受詔教習胡亥,使學以法事數年矣,未嘗見過失。慈仁篤厚,輕財重士,辯於心而詘於口,盡禮敬士,秦之諸子未有及此者,可以爲嗣。君計而定之。斯曰:君其反位!斯奉主之詔,聽天之命,何慮之可定也?高曰:安可危也,危可安也。安危不定,何以貴聖?斯曰:斯,上蔡閭巷布衣也,上幸擢爲丞相,封爲通侯,子孫皆至尊位重祿者,故將以存亡安危屬臣也。豈可負哉!夫忠臣不避死而庶幾,孝子不勤勞而見危,人臣各守其職而已矣。君其勿復言,將令斯得罪。高曰:蓋聞聖人遷徙無常,就變而從時,見末而知本,觀指而睹歸。物固有之,安得常法哉!方今天下之權命懸於胡亥,高能得志焉。且夫從外制中謂之惑,從下制上謂之賊。故秋霜降者草花落,水搖動者萬物作,此必然之效也。君何見之晚?斯曰:吾聞晉易太子,三世不安;齊桓兄弟爭位,身死爲戮;紂殺親戚,不聽諫者,國爲丘墟,遂危社稷:三者逆天,宗廟不血食。斯其猶人哉,安足爲謀!高曰:上下合同,可以長久;中外若一,事無表裏。君聽臣之計,即長有封侯,世世稱孤,必有喬松之壽,孔、墨之智。今釋此而不從,禍及子孫,足以爲寒心。善者因禍爲福,君何處焉?斯乃仰天而嘆,垂淚太息曰:嗟乎!獨遭亂世,既以不能死,安託命哉!於是斯乃聽高。高乃報胡亥曰:臣請奉太子之明命以報丞相,丞相斯敢不奉令!於是乃相與謀,詐爲受始皇詔丞相,立子胡亥爲太子。更爲書賜長子扶蘇曰:朕巡天下,禱祠名山諸神以延壽命。今扶蘇與將軍蒙恬將師數十萬以屯邊,十有餘年矣,不能進而前,士卒多秏,無尺寸之功,乃反數上書直言誹謗我所爲,以不得罷歸爲太子,日夜怨望。扶蘇爲人子不孝,其賜劍以自裁!將軍恬與扶蘇居外,不匡正,宜知其謀。爲人臣不忠,其賜死,以兵屬裨將王離。封其書以皇帝璽,遣胡亥客奉書賜扶蘇於上郡。使者至,發書,扶蘇泣,入內舍,欲自殺。蒙恬止扶蘇曰:陛下居外,未立太子,使臣將三十萬眾守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,即自殺,安知其非詐?請復請,復請而後死,未暮也。使者數趣之。扶蘇爲人仁,謂蒙恬曰:父而賜子死,尚安復請!即自殺。蒙恬不肯死,使者即以屬吏,系於陽周。使者還報,胡亥、斯、高大喜。至咸陽,發喪,太子立爲二世皇帝。以趙高爲郎中令,常侍中用事。 |
2. 《資治通鑑》과 《通鑑節要》 비교
- 범례
- 주황색 : 두 책의 글자가 동일한 부분
- 초록색 : 이체자·대표자 관계로 표기만 다른 글자
| 冬,十月,癸丑,始皇出遊;左丞相斯從,右丞相去疾守。始皇二十餘子,少子胡亥最愛,請從;上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海西,至平原津而病。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:與喪,會咸陽而葬。書已封,在趙高所,未付使者。秋,七月,丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之不發喪,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。趙高者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,乃說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:不與丞相謀,恐事不能成。乃見丞相斯曰:上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?斯曰:安得亡國之言!此非人臣所當議也!高曰:君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?斯曰:不及也。高曰:然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!丞相斯以爲然,乃相與謀,詐爲受始皇詔,立胡亥爲太子;更爲書賜扶蘇,數以不能闢地立功,士卒多耗,數上書,直言誹謗,日夜怨望不得罷歸爲太子;將軍恬不矯正,知其謀;皆賜死,以兵屬裨將王離。扶蘇發書,泣,入內舍,欲自殺。蒙恬曰:陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:父賜子死,尚安復請!卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。胡亥已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位。九月,葬始皇於驪山,下錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。 |
| 冬十月, 始皇出遊, 左丞相斯從。少子胡亥最愛, 請從, 上許之。西至平原津而病。秋七月丙寅, 始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外, 恐諸公子及天下有變, 乃秘之, 不發喪, 獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。趙高乃與丞相斯謀, 詐爲受始皇詔, 立胡亥爲太子。更爲書賜扶蘇, 數以不能闢地立功, 上書誹謗; 將軍恬不矯正, 知其謀, 皆賜死。扶蘇自殺。胡亥至咸陽, 發喪, 襲位。九月, 葬始皇於驪山下。 |