S2601060:진시황37년.xml: 두 판 사이의 차이
편집 요약 없음 |
편집 요약 없음 |
||
| 1번째 줄: | 1번째 줄: | ||
== | == 진 시황제 37년 기사 비교 == | ||
프롬프트: 다음은 《사기》, 《자치통감》, 《통감절요》의 진나라 시황제 37년에 대한 기록입니다. | |||
1. 《사기》와 《자치통감》의 내용을 비교하여 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《사기》 〈진시황본기〉와 《자치통감》의 글자가 동일한 부분은 파란색으로 표시하고, 《사기》 〈몽념열전〉과 《자치통감》의 글자가 동일한 부분은 보라색으로 표시해주세요. | |||
2. 위의 박스와 별개로 《자치통감》과 《통감절요》의 내용을 비교하여 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분을 주황색으로 표시해주세요. | |||
3. 이때 이체자와 대표자 관계의 글자는 초록색으로 구분하여 표시하고, 표점의 차이는 표시하지 마세요. 그리고 출력은 위키백과 문법에 맞게 해주세요. | |||
'''범례''' | === ① 《사기》와 《자치통감》 비교 === | ||
'''범례 (① 《사기》–《자치통감》 비교)''' | |||
<div style="border:1px solid #a2a9b1; background:#fff; padding:8px 14px; margin:6px 0 14px 0;"> | <div style="border:1px solid #a2a9b1; background:#fff; padding:8px 14px; margin:6px 0 14px 0;"> | ||
<span style="color:#0645AD;">■ 파란색</span> — | <span style="color:#0645AD;">■ 파란색</span> — 《사기》 〈진시황본기〉와 《자치통감》의 글자가 동일한 부분<br> | ||
<span style="color:#8B008B;">■ 보라색</span> — | <span style="color:#8B008B;">■ 보라색</span> — 《사기》 〈몽념열전〉과 《자치통감》의 글자가 동일한 부분<br> | ||
<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">■ 보라색(파란 밑줄)</span> — 《자치통감》에서 | <span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">■ 보라색(파란 밑줄)</span> — 《자치통감》에서 〈진시황본기〉·〈몽념열전〉 두 편 모두와 일치하는 부분<br> | ||
<span style="color:#228B22;">■ 초록색</span> — 서로 다른 글자이지만 이체자(異體字)·대표자(代表字) 관계인 글자<br> | <span style="color:#228B22;">■ 초록색</span> — 서로 다른 글자이지만 이체자(異體字)·대표자(代表字) 관계인 글자<br> | ||
(표점 부호의 차이는 표시하지 않음) | (표점 부호의 차이는 표시하지 않음) | ||
</div> | </div> | ||
'''《史記》 | '''《史記》 〈秦始皇本紀〉''' | ||
<div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | <div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | ||
三十七年<span style="color:#0645AD;">十月癸丑</span>,<span style="color:#0645AD;">始皇出</span><span style="color:#228B22;">游</span>。<span style="color:#0645AD;">左丞相斯從</span>,<span style="color:#0645AD;">右丞相去疾守</span>。<span style="color:#0645AD;">少子胡亥愛</span>慕<span style="color:#0645AD;">請從</span>,<span style="color:#0645AD;">上許之</span>。<span style="color:#0645AD;">十一月</span>,<span style="color:#0645AD;">行至雲夢</span>,<span style="color:#0645AD;">望祀虞舜於九疑山</span>。<span style="color:#0645AD;">浮江下</span>,<span style="color:#0645AD;">觀</span><span style="color:#228B22;">籍</span><span style="color:#0645AD;">柯</span>,<span style="color:#0645AD;">渡海渚</span>。<span style="color:#0645AD;">過丹陽</span>,<span style="color:#0645AD;">至錢唐</span>。<span style="color:#0645AD;">臨浙江</span>,<span style="color:#0645AD;">水波惡</span>,<span style="color:#0645AD;">乃西百二十里從</span><span style="color:#228B22;">狹</span><span style="color:#0645AD;">中渡</span>。<span style="color:#0645AD;">上會稽</span>,<span style="color:#0645AD;">祭大禹</span>,<span style="color:#0645AD;">望于南海</span>,而<span style="color:#0645AD;">立石</span>刻<span style="color:#0645AD;">頌</span>秦<span style="color:#0645AD;">德</span>。其文曰:<br> | 三十七年<span style="color:#0645AD;">十月癸丑</span>,<span style="color:#0645AD;">始皇出</span><span style="color:#228B22;">游</span>。<span style="color:#0645AD;">左丞相斯從</span>,<span style="color:#0645AD;">右丞相去疾守</span>。<span style="color:#0645AD;">少子胡亥愛</span>慕<span style="color:#0645AD;">請從</span>,<span style="color:#0645AD;">上許之</span>。<span style="color:#0645AD;">十一月</span>,<span style="color:#0645AD;">行至雲夢</span>,<span style="color:#0645AD;">望祀虞舜於九疑山</span>。<span style="color:#0645AD;">浮江下</span>,<span style="color:#0645AD;">觀</span><span style="color:#228B22;">籍</span><span style="color:#0645AD;">柯</span>,<span style="color:#0645AD;">渡海渚</span>。<span style="color:#0645AD;">過丹陽</span>,<span style="color:#0645AD;">至錢唐</span>。<span style="color:#0645AD;">臨浙江</span>,<span style="color:#0645AD;">水波惡</span>,<span style="color:#0645AD;">乃西百二十里從</span><span style="color:#228B22;">狹</span><span style="color:#0645AD;">中渡</span>。<span style="color:#0645AD;">上會稽</span>,<span style="color:#0645AD;">祭大禹</span>,<span style="color:#0645AD;">望于南海</span>,而<span style="color:#0645AD;">立石</span>刻<span style="color:#0645AD;">頌</span>秦<span style="color:#0645AD;">德</span>。其文曰:<br> | ||
| 19번째 줄: | 23번째 줄: | ||
<span style="color:#0645AD;">至平原津而病</span>。<span style="color:#0645AD;">始皇惡言死</span>,<span style="color:#228B22;">群</span><span style="color:#0645AD;">臣莫敢言死事</span>。上<span style="color:#0645AD;">病益甚</span>,<span style="color:#0645AD;">乃爲</span>璽<span style="color:#0645AD;">書賜</span>公子<span style="color:#0645AD;">扶蘇曰</span>:「<span style="color:#0645AD;">與喪會咸陽而葬</span>。」<span style="color:#0645AD;">書已封</span>,<span style="color:#0645AD;">在</span>中車府令<span style="color:#0645AD;">趙高</span>行符璽事<span style="color:#0645AD;">所</span>,<span style="color:#0645AD;">未</span>授<span style="color:#0645AD;">使者</span>。<span style="color:#0645AD;">七月丙寅</span>,<span style="color:#0645AD;">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:#0645AD;">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:#0645AD;">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:#0645AD;">乃祕之</span>,<span style="color:#0645AD;">不發喪</span>。<span style="color:#0645AD;">棺載轀涼車中</span>,<span style="color:#0645AD;">故幸宦者</span><span style="color:#228B22;">參</span><span style="color:#0645AD;">乘</span>,<span style="color:#0645AD;">所至上食</span>。<span style="color:#0645AD;">百官奏事如故</span>,<span style="color:#0645AD;">宦者輒從</span>轀涼<span style="color:#0645AD;">車中可其奏事</span>。<span style="color:#0645AD;">獨</span>子<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>、<span style="color:#0645AD;">趙高及</span>所<span style="color:#0645AD;">幸宦者五六人知</span>上死。<span style="color:#0645AD;">趙高</span>故嘗教<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>書及<span style="color:#0645AD;">獄</span>律令法事,<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>私<span style="color:#0645AD;">幸之</span>。<span style="color:#0645AD;">高乃</span>與公<span style="color:#0645AD;">子胡亥</span>、<span style="color:#0645AD;">丞相斯</span>陰<span style="color:#0645AD;">謀</span>破去始皇所封書賜公<span style="color:#0645AD;">子</span>扶蘇<span style="color:#0645AD;">者</span>,而更詐<span style="color:#0645AD;">爲丞相斯受始皇</span>遺<span style="color:#0645AD;">詔</span>沙丘,<span style="color:#0645AD;">立</span>子<span style="color:#0645AD;">胡亥爲太子</span>。<span style="color:#0645AD;">更爲書賜公子扶蘇</span>、<span style="color:#0645AD;">蒙恬</span>,數<span style="color:#0645AD;">以</span>罪,其賜死。語具在<span style="color:#0645AD;">李斯</span>傳中。行,<span style="color:#0645AD;">遂從井陘抵九原</span>。<span style="color:#0645AD;">會暑</span>,上<span style="color:#0645AD;">轀車臭</span>,<span style="color:#0645AD;">乃詔從官令車載一石鮑魚</span>,<span style="color:#0645AD;">以亂</span>其臭。<br> | <span style="color:#0645AD;">至平原津而病</span>。<span style="color:#0645AD;">始皇惡言死</span>,<span style="color:#228B22;">群</span><span style="color:#0645AD;">臣莫敢言死事</span>。上<span style="color:#0645AD;">病益甚</span>,<span style="color:#0645AD;">乃爲</span>璽<span style="color:#0645AD;">書賜</span>公子<span style="color:#0645AD;">扶蘇曰</span>:「<span style="color:#0645AD;">與喪會咸陽而葬</span>。」<span style="color:#0645AD;">書已封</span>,<span style="color:#0645AD;">在</span>中車府令<span style="color:#0645AD;">趙高</span>行符璽事<span style="color:#0645AD;">所</span>,<span style="color:#0645AD;">未</span>授<span style="color:#0645AD;">使者</span>。<span style="color:#0645AD;">七月丙寅</span>,<span style="color:#0645AD;">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:#0645AD;">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:#0645AD;">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:#0645AD;">乃祕之</span>,<span style="color:#0645AD;">不發喪</span>。<span style="color:#0645AD;">棺載轀涼車中</span>,<span style="color:#0645AD;">故幸宦者</span><span style="color:#228B22;">參</span><span style="color:#0645AD;">乘</span>,<span style="color:#0645AD;">所至上食</span>。<span style="color:#0645AD;">百官奏事如故</span>,<span style="color:#0645AD;">宦者輒從</span>轀涼<span style="color:#0645AD;">車中可其奏事</span>。<span style="color:#0645AD;">獨</span>子<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>、<span style="color:#0645AD;">趙高及</span>所<span style="color:#0645AD;">幸宦者五六人知</span>上死。<span style="color:#0645AD;">趙高</span>故嘗教<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>書及<span style="color:#0645AD;">獄</span>律令法事,<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>私<span style="color:#0645AD;">幸之</span>。<span style="color:#0645AD;">高乃</span>與公<span style="color:#0645AD;">子胡亥</span>、<span style="color:#0645AD;">丞相斯</span>陰<span style="color:#0645AD;">謀</span>破去始皇所封書賜公<span style="color:#0645AD;">子</span>扶蘇<span style="color:#0645AD;">者</span>,而更詐<span style="color:#0645AD;">爲丞相斯受始皇</span>遺<span style="color:#0645AD;">詔</span>沙丘,<span style="color:#0645AD;">立</span>子<span style="color:#0645AD;">胡亥爲太子</span>。<span style="color:#0645AD;">更爲書賜公子扶蘇</span>、<span style="color:#0645AD;">蒙恬</span>,數<span style="color:#0645AD;">以</span>罪,其賜死。語具在<span style="color:#0645AD;">李斯</span>傳中。行,<span style="color:#0645AD;">遂從井陘抵九原</span>。<span style="color:#0645AD;">會暑</span>,上<span style="color:#0645AD;">轀車臭</span>,<span style="color:#0645AD;">乃詔從官令車載一石鮑魚</span>,<span style="color:#0645AD;">以亂</span>其臭。<br> | ||
行<span style="color:#0645AD;">從直道至咸陽</span>,<span style="color:#0645AD;">發喪</span>。<span style="color:#0645AD;">太子胡亥襲位</span>,爲二世皇帝。<span style="color:#0645AD;">九月</span>,<span style="color:#0645AD;">葬始皇</span><span style="color:#228B22;">酈</span><span style="color:#0645AD;">山</span>。始皇初即位,穿治酈山,及并天<span style="color:#0645AD;">下</span>,天下徒送詣七十餘萬人,穿<span style="color:#0645AD;">三泉</span>,下銅而致槨,宮觀百官<span style="color:#0645AD;">奇器珍怪徙藏滿之</span>。<span style="color:#0645AD;">令匠作機弩</span>矢,<span style="color:#0645AD;">有</span>所<span style="color:#0645AD;">穿近者輒射之</span>。<span style="color:#0645AD;">以水銀爲百川江河大海</span>,<span style="color:#0645AD;">機相灌輸</span>,<span style="color:#0645AD;">上具天文</span>,<span style="color:#0645AD;">下具地理</span>。以人魚膏爲燭,度不滅者久之。二世曰:「先帝<span style="color:#0645AD;">後宮</span>非有<span style="color:#0645AD;">子者</span>,出焉不宜。」<span style="color:#0645AD;">皆令從死</span>,死者甚眾。<span style="color:#0645AD;">葬</span><span style="color:#228B22;">既</span><span style="color:#0645AD;">已下</span>,<span style="color:#0645AD;">或言工匠爲機</span>,<span style="color:#228B22;">臧</span><span style="color:#0645AD;">皆知之</span>,<span style="color:#228B22;">臧</span><span style="color:#0645AD;">重</span><span style="color:#228B22;">即</span><span style="color:#0645AD;">泄</span>。<span style="color:#0645AD;">大事</span>畢,已臧,閉中羨,下外羨門,<span style="color:#0645AD;">盡閉</span>工匠臧者,無復出者。樹草木以象山。 | 行<span style="color:#0645AD;">從直道至咸陽</span>,<span style="color:#0645AD;">發喪</span>。<span style="color:#0645AD;">太子胡亥襲位</span>,爲二世皇帝。<span style="color:#0645AD;">九月</span>,<span style="color:#0645AD;">葬始皇</span><span style="color:#228B22;">酈</span><span style="color:#0645AD;">山</span>。始皇初即位,穿治酈山,及并天<span style="color:#0645AD;">下</span>,天下徒送詣七十餘萬人,穿<span style="color:#0645AD;">三泉</span>,下銅而致槨,宮觀百官<span style="color:#0645AD;">奇器珍怪徙藏滿之</span>。<span style="color:#0645AD;">令匠作機弩</span>矢,<span style="color:#0645AD;">有</span>所<span style="color:#0645AD;">穿近者輒射之</span>。<span style="color:#0645AD;">以水銀爲百川江河大海</span>,<span style="color:#0645AD;">機相灌輸</span>,<span style="color:#0645AD;">上具天文</span>,<span style="color:#0645AD;">下具地理</span>。以人魚膏爲燭,度不滅者久之。二世曰:「先帝<span style="color:#0645AD;">後宮</span>非有<span style="color:#0645AD;">子者</span>,出焉不宜。」<span style="color:#0645AD;">皆令從死</span>,死者甚眾。<span style="color:#0645AD;">葬</span><span style="color:#228B22;">既</span><span style="color:#0645AD;">已下</span>,<span style="color:#0645AD;">或言工匠爲機</span>,<span style="color:#228B22;">臧</span><span style="color:#0645AD;">皆知之</span>,<span style="color:#228B22;">臧</span><span style="color:#0645AD;">重</span><span style="color:#228B22;">即</span><span style="color:#0645AD;">泄</span>。<span style="color:#0645AD;">大事</span>畢,已臧,閉中羨,下外羨門,<span style="color:#0645AD;">盡閉</span>工匠臧者,無復出者。樹草木以象山。 | ||
</div> | |||
'''《史記》 〈蒙恬列傳〉''' | |||
<div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | |||
蒙恬者,其先齊人也。恬大父蒙驁,自齊事秦昭王,官至上卿。秦莊襄王元年,蒙驁爲秦將,伐韓,取成皋、滎陽,作置三川郡。二年,蒙驁攻趙,取三<span style="color:#8B008B;">十</span>七城。<span style="color:#8B008B;">始皇</span>三年,蒙驁攻韓,取十三城。五年,蒙驁攻魏,取二十城,作置東郡。始皇七年,蒙驁卒。驁子曰武,武子曰恬。恬嘗書獄典文學。<span style="color:#8B008B;">始皇二十</span>三年,蒙武爲秦裨將軍,與王翦攻楚,大破<span style="color:#8B008B;">之</span>,殺項燕。<span style="color:#8B008B;">二十</span>四年,蒙武攻楚,虜楚王。蒙恬弟毅。<br> | |||
<span style="color:#8B008B;">始皇</span>二十六年,蒙恬因家世得<span style="color:#8B008B;">爲</span>秦將,攻齊,大破之,拜<span style="color:#8B008B;">爲</span>內史。秦已并<span style="color:#8B008B;">天下</span>,<span style="color:#8B008B;">乃</span>使蒙恬將三十萬眾北逐戎狄,收河南。筑長城,因地形,用制險塞,起臨洮,<span style="color:#8B008B;">至</span>遼東,延袤萬餘里。於是渡河,據陽山,逶蛇而北。暴師於外十餘年,居<span style="color:#8B008B;">上</span>郡。是時蒙恬威振匈奴。<span style="color:#8B008B;">始皇</span>甚<span style="color:#8B008B;">尊寵蒙氏</span>,<span style="color:#8B008B;">信任</span>賢<span style="color:#8B008B;">之</span>。而親近<span style="color:#8B008B;">蒙</span>毅,位至上卿,出則參乘,入則御前。<span style="color:#8B008B;">恬任外</span>事而<span style="color:#8B008B;">毅常</span>爲內<span style="color:#8B008B;">謀</span>,<span style="color:#8B008B;">名爲忠信</span>,<span style="color:#8B008B;">故雖諸將相莫敢與之爭</span>焉。<br> | |||
<span style="color:#8B008B;">趙高者</span>,諸趙疏遠屬也。趙高昆弟數人,皆<span style="color:#8B008B;">生隱宮</span>,<span style="color:#8B008B;">其</span>母被刑僇,世世卑賤。秦王聞高彊<span style="color:#8B008B;">力</span>,<span style="color:#8B008B;">通於獄法</span>,<span style="color:#8B008B;">舉以爲中車府令</span>。高既私事公子<span style="color:#8B008B;">胡亥</span>,喻之<span style="color:#8B008B;">決獄</span>。<span style="color:#8B008B;">高有</span>大<span style="color:#8B008B;">罪</span>,秦王令<span style="color:#8B008B;">蒙毅</span>法<span style="color:#8B008B;">治之</span>。<span style="color:#8B008B;">毅</span>不敢阿法,<span style="color:#8B008B;">當高</span>罪<span style="color:#8B008B;">死</span>,除其宦籍。帝<span style="color:#8B008B;">以高</span>之敦<span style="color:#8B008B;">於事</span>也,<span style="color:#8B008B;">赦之</span>,<span style="color:#8B008B;">復其官</span>爵。<br> | |||
始皇欲游天下,道九原,直抵甘泉,乃使蒙恬通道,自九原抵甘泉,塹山堙谷,千八百里。道未就。始皇三十七年冬,行出游會稽,并海上,北走瑯邪。道病,使蒙毅還禱山川,未反。<br> | |||
始皇至沙丘崩,祕之,群臣莫知。是時丞相李斯、公子胡亥、中車府令<span style="color:#8B008B;">趙高</span>常從。高<span style="color:#8B008B;">雅得幸於胡亥</span>,欲立之,<span style="color:#8B008B;">又怨蒙</span>毅法治之而不爲己也。因有賊心,<span style="color:#8B008B;">乃</span>與丞相李斯、公子<span style="color:#8B008B;">胡亥</span>陰謀,<span style="color:#8B008B;">立胡亥爲太子</span>。<span style="color:#8B008B;">太子</span>已<span style="color:#8B008B;">立</span>,遣<span style="color:#8B008B;">使者以</span>罪賜公子扶蘇、蒙恬死。扶蘇已死,蒙恬疑而復請之。使者以蒙恬<span style="color:#8B008B;">屬吏</span>,<span style="color:#8B008B;">更置</span>。胡亥以<span style="color:#8B008B;">李斯舍人爲護軍</span>。使者<span style="color:#8B008B;">還報</span>,<span style="color:#8B008B;">胡亥已聞扶蘇死</span>,<span style="color:#228B22;">即</span><span style="color:#8B008B;">欲釋蒙恬</span>。趙高恐<span style="color:#8B008B;">蒙</span>氏復貴而用事,怨之。<br> | |||
<span style="color:#8B008B;">毅還至</span>,<span style="color:#8B008B;">趙高</span>因爲<span style="color:#8B008B;">胡亥</span>忠計,欲以滅蒙氏,乃言<span style="color:#8B008B;">曰</span>:「臣聞<span style="color:#8B008B;">先帝欲舉賢立太子久矣</span>,<span style="color:#8B008B;">而毅諫</span>曰『<span style="color:#8B008B;">不可</span>』。若知賢而俞弗立,則是不忠而惑主也。以臣愚意,<span style="color:#8B008B;">不若誅之</span>。」胡亥聽而系蒙毅於<span style="color:#8B008B;">代</span>。前已囚蒙恬於陽周。喪<span style="color:#8B008B;">至咸陽</span>,已葬,<span style="color:#8B008B;">太子</span>立<span style="color:#8B008B;">爲</span>二世皇帝,而趙高親近,日夜毀惡蒙氏,求其罪過,舉劾之。<br> | |||
<span style="color:#8B008B;">子</span>嬰進諫曰:「臣聞故趙王遷殺其良臣李牧而用顏聚,燕王喜陰用荊軻之謀而倍秦之約,齊王建殺其故世忠臣而用后勝之議。此三君<span style="color:#8B008B;">者</span>,<span style="color:#8B008B;">皆</span>各以變古者失其國而殃及其身。今蒙氏,秦<span style="color:#8B008B;">之</span>大臣謀士也,而主欲一旦棄去之,臣竊以爲不可。臣聞輕慮者不可以治國,獨智者不可以存君。誅殺忠臣而立無節行之人,是內使群臣不相信而外使鬬士之意離也,臣竊以爲不可。」<br> | |||
胡亥不聽。而遣御史曲宮乘傳之代,令蒙毅曰:「先主欲立太子而卿難之。今丞相以卿爲不忠,罪及其宗。朕不忍,乃賜卿死,亦甚幸矣。卿其圖之!」毅對曰:「以臣不能得先主之意,則臣少宦,順幸沒世。可謂知意矣。以臣不知太子之能,則太子獨從,周旋天下,去諸公子絕遠,臣無所疑矣。夫先主之舉用太子,數年之積也,臣乃何言之敢諫,何慮之敢謀!非敢飾辭以避死也,爲羞累先主之名,願大夫爲慮焉,使臣得死情實。且夫順成全者,道之所貴也;刑殺者,道之所卒也。昔者秦穆公殺三良而死,罪百里奚而非其罪也,故立號曰『繆』。昭襄王殺武安君白起。楚平王殺伍奢。吳王夫差殺伍子胥。此四君者,皆爲大失,而天下非之,以其君爲不明,以是籍於諸侯。故曰『用道治者不殺無罪,而罰不加於無辜』。唯大夫留心!」使者知胡亥之意,不聽蒙毅之言,遂殺之。<br> | |||
二世又遣使者之陽周,令蒙恬曰:「君之過多矣,而卿弟毅有大罪,法及內史。」恬曰:「自吾先人,及至子孫,積功信於秦三世矣。今臣將兵三十餘萬,身雖囚系,其勢足以倍畔,然自知必死而守義者,不敢辱先人之教,以不忘先主也。昔周成王初立,未離襁緥周公旦負王以朝,卒定天下。及成王有病甚殆,公旦自揃其爪以沈於河,曰:『王未有識,是旦執事。有罪殃,旦受其不祥。』乃書而<span style="color:#8B008B;">藏</span>之記府,可謂信矣。及王能治國,有賊臣言:『周公旦欲爲亂久矣,王若不備,必有<span style="color:#8B008B;">大事</span>。』王乃大怒,周公旦走而奔於楚。成王觀於記府,得周公旦沈書,乃流涕曰:『孰謂周公旦欲爲亂乎!』殺言<span style="color:#8B008B;">之</span>者而反周公旦。故《周書》曰『必參而伍之』。今恬之宗,世無二心,而事卒如此,是必孽臣逆亂,內陵之道也。夫成王失而復振則卒昌;桀殺關龍逢,紂殺王子比干而不悔,身死則國亡。臣故曰過可振而諫可覺也。察於參伍,上聖之法也。凡臣之言,非以求免於咎也,將以諫而死,願陛下爲萬民思從道也。」使者曰:「臣受詔行法於將軍,不敢以將軍言聞於上也。」<br> | |||
蒙恬喟然太息曰:「我何罪於天,無過而死乎?」良久,徐曰:「恬罪固當死矣。起臨洮屬之遼東,城塹萬餘里,此其<span style="color:#8B008B;">中</span>不能無絕地脈哉?此乃恬之罪也。」乃吞藥自殺。 | |||
</div> | |||
'''《資治通鑑》 秦紀 始皇帝三十七年條''' | |||
<div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | |||
冬,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">十</span><span style="color:#0645AD;">月</span>,<span style="color:#0645AD;">癸丑</span>,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">始皇</span><span style="color:#0645AD;">出</span><span style="color:#228B22;">遊</span>;<span style="color:#0645AD;">左丞相斯從</span>,<span style="color:#0645AD;">右丞相去疾守</span>。<span style="color:#8B008B;">始皇二十</span>餘子,<span style="color:#0645AD;">少子胡亥</span>最<span style="color:#0645AD;">愛</span>,<span style="color:#0645AD;">請從</span>;<span style="color:#0645AD;">上許</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">之</span>。<span style="color:#0645AD;">十一月</span>,<span style="color:#0645AD;">行至雲夢</span>,<span style="color:#0645AD;">望祀虞舜於九疑山</span>。<span style="color:#0645AD;">浮江下</span>,<span style="color:#0645AD;">觀</span><span style="color:#228B22;">藉</span><span style="color:#0645AD;">柯</span>,<span style="color:#0645AD;">渡海渚</span>,<span style="color:#0645AD;">過丹陽</span>,<span style="color:#0645AD;">至錢唐</span>,<span style="color:#0645AD;">臨浙江</span>。<span style="color:#0645AD;">水波惡</span>,<span style="color:#0645AD;">乃西百</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">二十</span><span style="color:#0645AD;">里</span>,<span style="color:#0645AD;">從</span><span style="color:#228B22;">陿</span><span style="color:#0645AD;">中渡</span>。<span style="color:#0645AD;">上會稽</span>,<span style="color:#0645AD;">祭大禹</span>,<span style="color:#0645AD;">望于南海</span>;<span style="color:#0645AD;">立石頌德</span>。<span style="color:#0645AD;">還</span>,<span style="color:#0645AD;">過吳</span>,<span style="color:#0645AD;">從江乘渡</span>。<span style="color:#228B22;">並</span><span style="color:#0645AD;">海上</span>,<span style="color:#0645AD;">北至</span><span style="color:#228B22;">琅</span><span style="color:#0645AD;">邪</span>、<span style="color:#0645AD;">之罘</span>。<span style="color:#0645AD;">見巨魚</span>,<span style="color:#0645AD;">射殺</span>之。<span style="color:#0645AD;">遂</span><span style="color:#228B22;">並</span><span style="color:#0645AD;">海西</span>,<span style="color:#0645AD;">至平原津而病</span>。<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">始皇</span><span style="color:#0645AD;">惡言死</span>,<span style="color:#228B22;">羣</span><span style="color:#0645AD;">臣莫敢言死事</span>。<span style="color:#0645AD;">病益甚</span>,<span style="color:#0645AD;">乃</span>令中車府令行符璽事趙高<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">爲</span><span style="color:#0645AD;">書賜扶蘇曰</span>:「<span style="color:#0645AD;">與喪</span>,<span style="color:#0645AD;">會咸陽而葬</span>。」<span style="color:#0645AD;">書已封</span>,<span style="color:#0645AD;">在趙高所</span>,<span style="color:#0645AD;">未</span>付<span style="color:#0645AD;">使者</span>。秋,<span style="color:#0645AD;">七月</span>,<span style="color:#0645AD;">丙寅</span>,<span style="color:#0645AD;">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:#0645AD;">丞相斯</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">爲</span><span style="color:#0645AD;">上崩在外</span>,<span style="color:#0645AD;">恐諸公子及</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">天下</span><span style="color:#0645AD;">有變</span>,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">乃</span><span style="color:#0645AD;">祕之不發喪</span>,<span style="color:#0645AD;">棺載轀涼車中</span>,<span style="color:#0645AD;">故幸宦者</span><span style="color:#228B22;">驂</span><span style="color:#0645AD;">乘</span>。<span style="color:#0645AD;">所</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">至</span>,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">上</span><span style="color:#0645AD;">食</span>、<span style="color:#0645AD;">百官奏事如故</span>,<span style="color:#0645AD;">宦者輒從車中可其奏事</span>。<span style="color:#0645AD;">獨胡亥</span>、<span style="color:#0645AD;">趙高及幸宦者五六人知</span>之。初,<span style="color:#8B008B;">始皇尊寵蒙氏</span>,<span style="color:#8B008B;">信任之</span>。<span style="color:#8B008B;">蒙恬任外</span>將,蒙<span style="color:#8B008B;">毅常</span>居中參<span style="color:#8B008B;">謀</span>議,<span style="color:#8B008B;">名爲忠信</span>,<span style="color:#8B008B;">故雖諸將相莫敢與之爭</span>。<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">趙高</span><span style="color:#8B008B;">者</span>,<span style="color:#8B008B;">生</span>而<span style="color:#8B008B;">隱宮</span>;始皇聞<span style="color:#8B008B;">其</span>強<span style="color:#8B008B;">力</span>,<span style="color:#8B008B;">通於獄法</span>,<span style="color:#8B008B;">舉以爲中車府令</span>,使敎<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">胡亥</span><span style="color:#8B008B;">決</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">獄</span>;<span style="color:#0645AD;">胡亥幸之</span>。趙<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">高</span><span style="color:#8B008B;">有罪</span>,始皇使<span style="color:#8B008B;">蒙毅治之</span>;<span style="color:#8B008B;">毅當高</span>法應<span style="color:#8B008B;">死</span>。始皇<span style="color:#8B008B;">以高</span>敏<span style="color:#8B008B;">於事</span>,<span style="color:#8B008B;">赦之</span>,<span style="color:#8B008B;">復其官</span>。<span style="color:#8B008B;">趙高</span>旣<span style="color:#8B008B;">雅得幸於胡亥</span>,<span style="color:#8B008B;">又怨蒙</span>氏,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">乃</span>說<span style="color:#8B008B;">胡亥</span>,請詐以始皇命誅扶蘇而<span style="color:#8B008B;">立胡亥爲太</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">子</span>。<span style="color:#0645AD;">胡亥</span>然其計。趙高曰:「不與丞相謀,恐事不能成。」乃見<span style="color:#0645AD;">丞相斯</span>曰:「上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定<span style="color:#8B008B;">太子</span>,在君侯與高之口耳。事將何如?」斯曰:「安得亡國之言!此非人臣所當議也!」高曰:「君侯材能、<span style="color:#0645AD;">謀</span>慮、功高、無怨、長<span style="color:#0645AD;">子</span>信之,此五<span style="color:#0645AD;">者</span>皆孰與蒙恬?」斯曰:「不及也。」高曰:「然則長子卽位,必用蒙恬<span style="color:#0645AD;">爲丞相</span>,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!」丞相<span style="color:#0645AD;">斯</span>以爲然,乃相與謀,詐爲<span style="color:#0645AD;">受始皇詔</span>,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">立</span><span style="color:#0645AD;">胡亥爲太子</span>;<span style="color:#0645AD;">更爲書賜</span>扶蘇,數以不能闢地立功,士卒多耗,數上書,直言誹謗,日夜怨望不得罷歸爲太子;將軍恬不矯正,知其謀;皆賜死,以兵屬裨將王離。扶蘇發書,泣,入內舍,欲自殺。蒙恬曰:「陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,<span style="color:#0645AD;">公子</span>爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。」使者數趣之。<span style="color:#0645AD;">扶蘇</span>謂<span style="color:#0645AD;">蒙恬</span>曰:「父賜子死,尚安復請!」卽自殺。蒙恬不肯死,<span style="color:#8B008B;">使者</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">以</span><span style="color:#8B008B;">屬吏</span>,繫諸陽周;<span style="color:#8B008B;">更置</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">李斯</span><span style="color:#8B008B;">舍人爲護軍</span>,<span style="color:#8B008B;">還報</span>。<span style="color:#8B008B;">胡亥已聞扶蘇死</span>,<span style="color:#228B22;">卽</span><span style="color:#8B008B;">欲釋蒙恬</span>。會<span style="color:#8B008B;">蒙毅</span>爲始皇出禱山川,<span style="color:#8B008B;">還至</span>。<span style="color:#8B008B;">趙高</span>言於<span style="color:#8B008B;">胡亥曰</span>:「<span style="color:#8B008B;">先帝欲舉賢立太子久矣</span>,<span style="color:#8B008B;">而毅諫</span>以爲<span style="color:#8B008B;">不可</span>;<span style="color:#8B008B;">不若誅之</span>!」乃繫諸<span style="color:#8B008B;">代</span>。<span style="color:#0645AD;">遂從井陘抵九原</span>。<span style="color:#0645AD;">會暑</span>,<span style="color:#0645AD;">轀車臭</span>,<span style="color:#0645AD;">乃詔從官令車載一石鮑魚以亂</span>之。<span style="color:#0645AD;">從直道</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">至咸陽</span>,<span style="color:#0645AD;">發喪</span>。<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">太子</span><span style="color:#0645AD;">胡亥襲位</span>。<span style="color:#0645AD;">九月</span>,<span style="color:#0645AD;">葬始皇</span>於<span style="color:#228B22;">驪</span><span style="color:#0645AD;">山</span>,<span style="color:#0645AD;">下</span>錮<span style="color:#0645AD;">三泉</span>;<span style="color:#0645AD;">奇器珍怪</span>,<span style="color:#0645AD;">徙藏滿之</span>。<span style="color:#0645AD;">令匠作機弩</span>,<span style="color:#0645AD;">有穿近者輒射之</span>。<span style="color:#0645AD;">以水銀</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">爲</span><span style="color:#0645AD;">百川</span>、<span style="color:#0645AD;">江河</span>、<span style="color:#0645AD;">大海</span>,<span style="color:#0645AD;">機相灌輸</span>。<span style="color:#0645AD;">上具天文</span>,<span style="color:#0645AD;">下具地理</span>。<span style="color:#0645AD;">後宮</span>無<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">子者</span>,<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">皆</span><span style="color:#0645AD;">令從死</span>。<span style="color:#0645AD;">葬</span><span style="color:#228B22;">旣</span><span style="color:#0645AD;">已下</span>,<span style="color:#0645AD;">或言工匠爲機</span><span style="color:#228B22;">藏</span>,<span style="color:#0645AD;">皆知</span><span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">之</span>,<span style="color:#228B22;">藏</span><span style="color:#0645AD;">重</span><span style="color:#228B22;">卽</span><span style="color:#0645AD;">泄</span>。<span style="color:#8B008B;text-decoration:underline;text-decoration-color:#0645AD;">大事</span><span style="color:#0645AD;">盡</span>,<span style="color:#0645AD;">閉</span><span style="color:#8B008B;">之</span>墓<span style="color:#8B008B;">中</span>。 | |||
</div> | |||
=== ② 《자치통감》과 《통감절요》 비교 === | |||
'''범례 (② 《자치통감》–《통감절요》 비교)''' | |||
<div style="border:1px solid #a2a9b1; background:#fff; padding:8px 14px; margin:6px 0 14px 0;"> | |||
<span style="color:#E07B00;">■ 주황색</span> — 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분<br> | |||
<span style="color:#228B22;">■ 초록색</span> — 서로 다른 글자이지만 이체자(異體字)·대표자(代表字) 관계인 글자<br> | |||
(표점 부호의 차이는 표시하지 않음) | |||
</div> | </div> | ||
'''《資治通鑑》 秦紀 始皇帝三十七年條''' | '''《資治通鑑》 秦紀 始皇帝三十七年條''' | ||
<div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | <div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | ||
<span style="color:# | <span style="color:#E07B00;">冬</span>,<span style="color:#E07B00;">十月</span>,癸丑,<span style="color:#E07B00;">始皇出遊</span>;<span style="color:#E07B00;">左丞相斯從</span>,右丞相去疾守。始皇二十餘子,<span style="color:#E07B00;">少子胡亥最愛</span>,<span style="color:#E07B00;">請從</span>;<span style="color:#E07B00;">上許之</span>。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海<span style="color:#E07B00;">西</span>,<span style="color:#E07B00;">至平原津而病</span>。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:「與喪,會咸陽而葬。」書已封,在趙高所,未付使者。<span style="color:#E07B00;">秋</span>,<span style="color:#E07B00;">七月</span>,<span style="color:#E07B00;">丙寅</span>,<span style="color:#E07B00;">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:#E07B00;">丞相斯爲上崩在外</span>,<span style="color:#E07B00;">恐諸公子及天下有變</span>,<span style="color:#E07B00;">乃</span><span style="color:#228B22;">祕</span><span style="color:#E07B00;">之不發喪</span>,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。<span style="color:#E07B00;">獨胡亥</span>、<span style="color:#E07B00;">趙高及幸宦者五六人知之</span>。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。<span style="color:#E07B00;">趙高</span>者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,<span style="color:#E07B00;">乃</span>說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:「不<span style="color:#E07B00;">與丞相</span>謀,恐事不能成。」乃見丞相<span style="color:#E07B00;">斯</span>曰:「上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?」斯曰:「安得亡國之言!此非人臣所當議也!」高曰:「君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?」斯曰:「不及也。」高曰:「然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!」丞相斯以爲然,乃相與<span style="color:#E07B00;">謀</span>,<span style="color:#E07B00;">詐爲受始皇詔</span>,<span style="color:#E07B00;">立胡亥爲太子</span>;<span style="color:#E07B00;">更爲書賜扶蘇</span>,<span style="color:#E07B00;">數以不能闢地立功</span>,士卒多耗,數<span style="color:#E07B00;">上書</span>,直言<span style="color:#E07B00;">誹謗</span>,日夜怨望不得罷歸爲太子;<span style="color:#E07B00;">將軍恬不矯正</span>,<span style="color:#E07B00;">知其謀</span>;<span style="color:#E07B00;">皆賜死</span>,以兵屬裨將王離。<span style="color:#E07B00;">扶蘇</span>發書,泣,入內舍,欲<span style="color:#E07B00;">自殺</span>。蒙恬曰:「陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。」使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:「父賜子死,尚安復請!」卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。<span style="color:#E07B00;">胡亥</span>已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:「先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!」乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道<span style="color:#E07B00;">至咸陽</span>,<span style="color:#E07B00;">發喪</span>。太子胡亥<span style="color:#E07B00;">襲位</span>。<span style="color:#E07B00;">九月</span>,<span style="color:#E07B00;">葬始皇於驪山</span>,<span style="color:#E07B00;">下</span>錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。 | ||
</div> | </div> | ||
'''《通鑑節要》 始皇帝三十七年條''' | '''《通鑑節要》 始皇帝三十七年條''' | ||
<div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | <div style="overflow-x:auto; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; padding:10px 14px; margin:6px 0 14px 0; font-size:105%; line-height:1.9; white-space:normal;"> | ||
<span style="color:# | <span style="color:#E07B00;">冬十月</span>, <span style="color:#E07B00;">始皇出遊</span>, <span style="color:#E07B00;">左丞相斯從</span>。<span style="color:#E07B00;">少子胡亥最愛</span>, <span style="color:#E07B00;">請從</span>, <span style="color:#E07B00;">上許之</span>。<span style="color:#E07B00;">西至平原津而病</span>。<span style="color:#E07B00;">秋七月丙寅</span>, <span style="color:#E07B00;">始皇崩於沙丘平臺</span>。<span style="color:#E07B00;">丞相斯爲上崩在外</span>, <span style="color:#E07B00;">恐諸公子及天下有變</span>, <span style="color:#E07B00;">乃</span><span style="color:#228B22;">秘</span><span style="color:#E07B00;">之</span>, <span style="color:#E07B00;">不發喪</span>, <span style="color:#E07B00;">獨胡亥</span>、<span style="color:#E07B00;">趙高及幸宦者五六人知之</span>。<span style="color:#E07B00;">趙高乃與丞相斯謀</span>, <span style="color:#E07B00;">詐爲受始皇詔</span>, <span style="color:#E07B00;">立胡亥爲太子</span>。<span style="color:#E07B00;">更爲書賜扶蘇</span>, <span style="color:#E07B00;">數以不能闢地立功</span>, <span style="color:#E07B00;">上書誹謗</span>; <span style="color:#E07B00;">將軍恬不矯正</span>, <span style="color:#E07B00;">知其謀</span>, <span style="color:#E07B00;">皆賜死</span>。<span style="color:#E07B00;">扶蘇自殺</span>。<span style="color:#E07B00;">胡亥至咸陽</span>, <span style="color:#E07B00;">發喪</span>, <span style="color:#E07B00;">襲位</span>。<span style="color:#E07B00;">九月</span>, <span style="color:#E07B00;">葬始皇於驪山下</span>。 | ||
</div> | </div> | ||
2026년 7월 7일 (화) 04:53 판
진 시황제 37년 기사 비교
프롬프트: 다음은 《사기》, 《자치통감》, 《통감절요》의 진나라 시황제 37년에 대한 기록입니다. 1. 《사기》와 《자치통감》의 내용을 비교하여 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《사기》 〈진시황본기〉와 《자치통감》의 글자가 동일한 부분은 파란색으로 표시하고, 《사기》 〈몽념열전〉과 《자치통감》의 글자가 동일한 부분은 보라색으로 표시해주세요. 2. 위의 박스와 별개로 《자치통감》과 《통감절요》의 내용을 비교하여 각각 가로로 긴 박스에 넣어서 보여주되, 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분을 주황색으로 표시해주세요. 3. 이때 이체자와 대표자 관계의 글자는 초록색으로 구분하여 표시하고, 표점의 차이는 표시하지 마세요. 그리고 출력은 위키백과 문법에 맞게 해주세요.
① 《사기》와 《자치통감》 비교
범례 (① 《사기》–《자치통감》 비교)
■ 파란색 — 《사기》 〈진시황본기〉와 《자치통감》의 글자가 동일한 부분
■ 보라색 — 《사기》 〈몽념열전〉과 《자치통감》의 글자가 동일한 부분
■ 보라색(파란 밑줄) — 《자치통감》에서 〈진시황본기〉·〈몽념열전〉 두 편 모두와 일치하는 부분
■ 초록색 — 서로 다른 글자이지만 이체자(異體字)·대표자(代表字) 관계인 글자
(표점 부호의 차이는 표시하지 않음)
《史記》 〈秦始皇本紀〉
三十七年十月癸丑,始皇出游。左丞相斯從,右丞相去疾守。少子胡亥愛慕請從,上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀籍柯,渡海渚。過丹陽,至錢唐。臨浙江,水波惡,乃西百二十里從狹中渡。上會稽,祭大禹,望于南海,而立石刻頌秦德。其文曰:
皇帝休烈,平一宇內,德惠修長。三十有七年,親巡天下,周覽遠方。……從臣誦烈,請刻此石,光垂休銘。
還過吳,從江乘渡。并海上,北至瑯邪。方士徐市等入海求神藥,數歲不得,費多,恐譴,乃詐曰:「蓬萊藥可得,然常爲大鮫魚所苦,故不得至,願請善射與俱,見則以連弩射之。」始皇夢與海神戰,如人狀。問占夢,博士曰:「水神不可見,以大魚蛟龍爲候。今上禱祠備謹,而有此惡神,當除去,而善神可致。」乃令入海者齎捕巨魚具,而自以連弩候大魚出射之。自瑯邪北至榮成山,弗見。至之罘,見巨魚,射殺一魚。遂并海西。
至平原津而病。始皇惡言死,群臣莫敢言死事。上病益甚,乃爲璽書賜公子扶蘇曰:「與喪會咸陽而葬。」書已封,在中車府令趙高行符璽事所,未授使者。七月丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之,不發喪。棺載轀涼車中,故幸宦者參乘,所至上食。百官奏事如故,宦者輒從轀涼車中可其奏事。獨子胡亥、趙高及所幸宦者五六人知上死。趙高故嘗教胡亥書及獄律令法事,胡亥私幸之。高乃與公子胡亥、丞相斯陰謀破去始皇所封書賜公子扶蘇者,而更詐爲丞相斯受始皇遺詔沙丘,立子胡亥爲太子。更爲書賜公子扶蘇、蒙恬,數以罪,其賜死。語具在李斯傳中。行,遂從井陘抵九原。會暑,上轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚,以亂其臭。
行從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位,爲二世皇帝。九月,葬始皇酈山。始皇初即位,穿治酈山,及并天下,天下徒送詣七十餘萬人,穿三泉,下銅而致槨,宮觀百官奇器珍怪徙藏滿之。令匠作機弩矢,有所穿近者輒射之。以水銀爲百川江河大海,機相灌輸,上具天文,下具地理。以人魚膏爲燭,度不滅者久之。二世曰:「先帝後宮非有子者,出焉不宜。」皆令從死,死者甚眾。葬既已下,或言工匠爲機,臧皆知之,臧重即泄。大事畢,已臧,閉中羨,下外羨門,盡閉工匠臧者,無復出者。樹草木以象山。
《史記》 〈蒙恬列傳〉
蒙恬者,其先齊人也。恬大父蒙驁,自齊事秦昭王,官至上卿。秦莊襄王元年,蒙驁爲秦將,伐韓,取成皋、滎陽,作置三川郡。二年,蒙驁攻趙,取三十七城。始皇三年,蒙驁攻韓,取十三城。五年,蒙驁攻魏,取二十城,作置東郡。始皇七年,蒙驁卒。驁子曰武,武子曰恬。恬嘗書獄典文學。始皇二十三年,蒙武爲秦裨將軍,與王翦攻楚,大破之,殺項燕。二十四年,蒙武攻楚,虜楚王。蒙恬弟毅。
始皇二十六年,蒙恬因家世得爲秦將,攻齊,大破之,拜爲內史。秦已并天下,乃使蒙恬將三十萬眾北逐戎狄,收河南。筑長城,因地形,用制險塞,起臨洮,至遼東,延袤萬餘里。於是渡河,據陽山,逶蛇而北。暴師於外十餘年,居上郡。是時蒙恬威振匈奴。始皇甚尊寵蒙氏,信任賢之。而親近蒙毅,位至上卿,出則參乘,入則御前。恬任外事而毅常爲內謀,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭焉。
趙高者,諸趙疏遠屬也。趙高昆弟數人,皆生隱宮,其母被刑僇,世世卑賤。秦王聞高彊力,通於獄法,舉以爲中車府令。高既私事公子胡亥,喻之決獄。高有大罪,秦王令蒙毅法治之。毅不敢阿法,當高罪死,除其宦籍。帝以高之敦於事也,赦之,復其官爵。
始皇欲游天下,道九原,直抵甘泉,乃使蒙恬通道,自九原抵甘泉,塹山堙谷,千八百里。道未就。始皇三十七年冬,行出游會稽,并海上,北走瑯邪。道病,使蒙毅還禱山川,未反。
始皇至沙丘崩,祕之,群臣莫知。是時丞相李斯、公子胡亥、中車府令趙高常從。高雅得幸於胡亥,欲立之,又怨蒙毅法治之而不爲己也。因有賊心,乃與丞相李斯、公子胡亥陰謀,立胡亥爲太子。太子已立,遣使者以罪賜公子扶蘇、蒙恬死。扶蘇已死,蒙恬疑而復請之。使者以蒙恬屬吏,更置。胡亥以李斯舍人爲護軍。使者還報,胡亥已聞扶蘇死,即欲釋蒙恬。趙高恐蒙氏復貴而用事,怨之。
毅還至,趙高因爲胡亥忠計,欲以滅蒙氏,乃言曰:「臣聞先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫曰『不可』。若知賢而俞弗立,則是不忠而惑主也。以臣愚意,不若誅之。」胡亥聽而系蒙毅於代。前已囚蒙恬於陽周。喪至咸陽,已葬,太子立爲二世皇帝,而趙高親近,日夜毀惡蒙氏,求其罪過,舉劾之。
子嬰進諫曰:「臣聞故趙王遷殺其良臣李牧而用顏聚,燕王喜陰用荊軻之謀而倍秦之約,齊王建殺其故世忠臣而用后勝之議。此三君者,皆各以變古者失其國而殃及其身。今蒙氏,秦之大臣謀士也,而主欲一旦棄去之,臣竊以爲不可。臣聞輕慮者不可以治國,獨智者不可以存君。誅殺忠臣而立無節行之人,是內使群臣不相信而外使鬬士之意離也,臣竊以爲不可。」
胡亥不聽。而遣御史曲宮乘傳之代,令蒙毅曰:「先主欲立太子而卿難之。今丞相以卿爲不忠,罪及其宗。朕不忍,乃賜卿死,亦甚幸矣。卿其圖之!」毅對曰:「以臣不能得先主之意,則臣少宦,順幸沒世。可謂知意矣。以臣不知太子之能,則太子獨從,周旋天下,去諸公子絕遠,臣無所疑矣。夫先主之舉用太子,數年之積也,臣乃何言之敢諫,何慮之敢謀!非敢飾辭以避死也,爲羞累先主之名,願大夫爲慮焉,使臣得死情實。且夫順成全者,道之所貴也;刑殺者,道之所卒也。昔者秦穆公殺三良而死,罪百里奚而非其罪也,故立號曰『繆』。昭襄王殺武安君白起。楚平王殺伍奢。吳王夫差殺伍子胥。此四君者,皆爲大失,而天下非之,以其君爲不明,以是籍於諸侯。故曰『用道治者不殺無罪,而罰不加於無辜』。唯大夫留心!」使者知胡亥之意,不聽蒙毅之言,遂殺之。
二世又遣使者之陽周,令蒙恬曰:「君之過多矣,而卿弟毅有大罪,法及內史。」恬曰:「自吾先人,及至子孫,積功信於秦三世矣。今臣將兵三十餘萬,身雖囚系,其勢足以倍畔,然自知必死而守義者,不敢辱先人之教,以不忘先主也。昔周成王初立,未離襁緥周公旦負王以朝,卒定天下。及成王有病甚殆,公旦自揃其爪以沈於河,曰:『王未有識,是旦執事。有罪殃,旦受其不祥。』乃書而藏之記府,可謂信矣。及王能治國,有賊臣言:『周公旦欲爲亂久矣,王若不備,必有大事。』王乃大怒,周公旦走而奔於楚。成王觀於記府,得周公旦沈書,乃流涕曰:『孰謂周公旦欲爲亂乎!』殺言之者而反周公旦。故《周書》曰『必參而伍之』。今恬之宗,世無二心,而事卒如此,是必孽臣逆亂,內陵之道也。夫成王失而復振則卒昌;桀殺關龍逢,紂殺王子比干而不悔,身死則國亡。臣故曰過可振而諫可覺也。察於參伍,上聖之法也。凡臣之言,非以求免於咎也,將以諫而死,願陛下爲萬民思從道也。」使者曰:「臣受詔行法於將軍,不敢以將軍言聞於上也。」
蒙恬喟然太息曰:「我何罪於天,無過而死乎?」良久,徐曰:「恬罪固當死矣。起臨洮屬之遼東,城塹萬餘里,此其中不能無絕地脈哉?此乃恬之罪也。」乃吞藥自殺。
《資治通鑑》 秦紀 始皇帝三十七年條
冬,十月,癸丑,始皇出遊;左丞相斯從,右丞相去疾守。始皇二十餘子,少子胡亥最愛,請從;上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海西,至平原津而病。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:「與喪,會咸陽而葬。」書已封,在趙高所,未付使者。秋,七月,丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之不發喪,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。趙高者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,乃說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:「不與丞相謀,恐事不能成。」乃見丞相斯曰:「上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?」斯曰:「安得亡國之言!此非人臣所當議也!」高曰:「君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?」斯曰:「不及也。」高曰:「然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!」丞相斯以爲然,乃相與謀,詐爲受始皇詔,立胡亥爲太子;更爲書賜扶蘇,數以不能闢地立功,士卒多耗,數上書,直言誹謗,日夜怨望不得罷歸爲太子;將軍恬不矯正,知其謀;皆賜死,以兵屬裨將王離。扶蘇發書,泣,入內舍,欲自殺。蒙恬曰:「陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。」使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:「父賜子死,尚安復請!」卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。胡亥已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:「先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!」乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位。九月,葬始皇於驪山,下錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。
② 《자치통감》과 《통감절요》 비교
범례 (② 《자치통감》–《통감절요》 비교)
■ 주황색 — 《자치통감》과 《통감절요》의 글자가 동일한 부분
■ 초록색 — 서로 다른 글자이지만 이체자(異體字)·대표자(代表字) 관계인 글자
(표점 부호의 차이는 표시하지 않음)
《資治通鑑》 秦紀 始皇帝三十七年條
冬,十月,癸丑,始皇出遊;左丞相斯從,右丞相去疾守。始皇二十餘子,少子胡亥最愛,請從;上許之。十一月,行至雲夢,望祀虞舜於九疑山。浮江下,觀藉柯,渡海渚,過丹陽,至錢唐,臨浙江。水波惡,乃西百二十里,從陿中渡。上會稽,祭大禹,望于南海;立石頌德。還,過吳,從江乘渡。並海上,北至琅邪、之罘。見巨魚,射殺之。遂並海西,至平原津而病。始皇惡言死,羣臣莫敢言死事。病益甚,乃令中車府令行符璽事趙高爲書賜扶蘇曰:「與喪,會咸陽而葬。」書已封,在趙高所,未付使者。秋,七月,丙寅,始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外,恐諸公子及天下有變,乃祕之不發喪,棺載轀涼車中,故幸宦者驂乘。所至,上食、百官奏事如故,宦者輒從車中可其奏事。獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。初,始皇尊寵蒙氏,信任之。蒙恬任外將,蒙毅常居中參謀議,名爲忠信,故雖諸將相莫敢與之爭。趙高者,生而隱宮;始皇聞其強力,通於獄法,舉以爲中車府令,使敎胡亥決獄;胡亥幸之。趙高有罪,始皇使蒙毅治之;毅當高法應死。始皇以高敏於事,赦之,復其官。趙高旣雅得幸於胡亥,又怨蒙氏,乃說胡亥,請詐以始皇命誅扶蘇而立胡亥爲太子。胡亥然其計。趙高曰:「不與丞相謀,恐事不能成。」乃見丞相斯曰:「上賜長子書及符璽,皆在胡亥所。定太子,在君侯與高之口耳。事將何如?」斯曰:「安得亡國之言!此非人臣所當議也!」高曰:「君侯材能、謀慮、功高、無怨、長子信之,此五者皆孰與蒙恬?」斯曰:「不及也。」高曰:「然則長子卽位,必用蒙恬爲丞相,君侯終不懷通侯之印歸鄉里明矣!胡亥慈仁篤厚,可以爲嗣。願君審計而定之!」丞相斯以爲然,乃相與謀,詐爲受始皇詔,立胡亥爲太子;更爲書賜扶蘇,數以不能闢地立功,士卒多耗,數上書,直言誹謗,日夜怨望不得罷歸爲太子;將軍恬不矯正,知其謀;皆賜死,以兵屬裨將王離。扶蘇發書,泣,入內舍,欲自殺。蒙恬曰:「陛下居外,未立太子;使臣將三十萬衆守邊,公子爲監,此天下重任也。今一使者來,卽自殺,安知其非詐!復請而後死,未暮也。」使者數趣之。扶蘇謂蒙恬曰:「父賜子死,尚安復請!」卽自殺。蒙恬不肯死,使者以屬吏,繫諸陽周;更置李斯舍人爲護軍,還報。胡亥已聞扶蘇死,卽欲釋蒙恬。會蒙毅爲始皇出禱山川,還至。趙高言於胡亥曰:「先帝欲舉賢立太子久矣,而毅諫以爲不可;不若誅之!」乃繫諸代。遂從井陘抵九原。會暑,轀車臭,乃詔從官令車載一石鮑魚以亂之。從直道至咸陽,發喪。太子胡亥襲位。九月,葬始皇於驪山,下錮三泉;奇器珍怪,徙藏滿之。令匠作機弩,有穿近者輒射之。以水銀爲百川、江河、大海,機相灌輸。上具天文,下具地理。後宮無子者,皆令從死。葬旣已下,或言工匠爲機藏,皆知之,藏重卽泄。大事盡,閉之墓中。
《通鑑節要》 始皇帝三十七年條
冬十月, 始皇出遊, 左丞相斯從。少子胡亥最愛, 請從, 上許之。西至平原津而病。秋七月丙寅, 始皇崩於沙丘平臺。丞相斯爲上崩在外, 恐諸公子及天下有變, 乃秘之, 不發喪, 獨胡亥、趙高及幸宦者五六人知之。趙高乃與丞相斯謀, 詐爲受始皇詔, 立胡亥爲太子。更爲書賜扶蘇, 數以不能闢地立功, 上書誹謗; 將軍恬不矯正, 知其謀, 皆賜死。扶蘇自殺。胡亥至咸陽, 發喪, 襲位。九月, 葬始皇於驪山下。